Tirpitz

Drugim pancernikiem typu Bismarck był Tirpitz. Okręt nieznacznie różnił się konstrukcją od Bismarcka, co widać szczególnie po znacznie większej wyporności. Jako ciekawostkę warto dodać, że zakładano, iż Tirpitz zastąpi przestarzały pancernik Schleswig-Holstein, który 1 września 1939 roku prowadził ostrzał Westerplatte. Okręt ukończono w lutym 1941 roku, po czym skierowano go na Bałtyk. Portem bazowym była Kilonia, regularnie atakowana przez brytyjskie lotnictwo, które próbowało zatopić Tirpitza w porcie. Po utracie Bismarcka, Niemcy stracili chęć angażowania swojego najpotężniejszego okrętu w niebezpieczne działania na Atlantyku.

Tirpitz

Tirpitz

Dopiero w listopadzie 1941 roku podjęto decyzję o przebazowaniu okrętu do Norwegii, w celu prowadzenia krótkich rajdów na konwoje płynące do Murmańska. Nowym portem bazowym pancernika została baza w Trondheim, gdzie okręt trafił w styczniu 1942 roku. Obecność w Norwegii Tirpitza a później również pozostałych ciężkich okrętów nawodnych Kriegsmarine była olbrzymim zagrożeniem dla zarówno Royal Navy, zaangażowanej w operacja na całym Atlantyku, ale również dla konwojów do Murmańska, które musiały otrzymać silniejszą eskortę. Sam Winston Churchill stwierdził, że rezultat wojny uzależniony jest od zatopienia Tirpitza.

Po raz pierwszy niemiecki pancernik wziął udział w operacji przeciwko alianckim konwojom w marcu 1942 roku, ale bezskutecznie. Kolejną próbę podjęto w lipcu, a celem miał być konwój PQ-17. Na wieść o wyjściu w morze Tirpitza, konwój rozproszył się, co okazało się tragiczną w skutkach decyzją. Pojedyncze statki stały się łatwym łupem dla niemieckich u-bootów i lotnictwa. Warto dodać, że w tym czasie, w tym rejonie działał zespół składający się z pancerników HMS Duke of York, USS Washington i lotniskowca HMS Victorius, który spokojnie mógł nawiązać walkę z niemieckim okrętem.

Tirpitz

Tirpitz

Przez kolejne miesiące Tirpitz pozostał w porcie, głównie z powodu zmniejszenia liczby konwojów do Murmańska oraz obecności kilku alianckich pancerników oddelegowanych w ten rejon tylko i wyłącznie w celu zatopienia niemieckiego okrętu. Dopiero w marcu 1943 roku Tirpitz został wykorzystany bojowo i po raz pierwszy i ostatni wykorzystano jego artylerię w walce (nie licząc wykorzystania jej do zwalczania samolotów). Pancernik włączono w skład sił, które zaatakowały stację pogodową i zaopatrzeniową na Spitsbergenie. Tirpitz wystrzelił wówczas 52 pociski z dział artylerii głównej i 82 z dział kalibru 150 mm.

Obecność Tirpitza coraz bardziej przeszkadzała Brytyjczykom, którzy podjęli decyzję o zaatakowaniu pancernika w porcie. Pierwszą przeprowadzoną na szeroką skale operacją była Operation Source, w ramach której miniaturowe okręty podwodne typu X wpłynęły 22 września 1943 roku do fiordu, w którym ukrywał się Tirpitz. Podłożone ładunki wybuchowe uszkodziły pancernik, ale nie zatopiły go. Ostatecznie przywrócono go do służby 2 kwietnia 1944 roku. Już następnego dnia Brytyjczycy przeprowadzili nalot na port przy użyciu 40 bombowców nurkujących. Dzięki pełnemu zaskoczeniu, piloci mogli spokojnie zaatakować Tirpitza, uzyskując kilka trafień bombami o masie 730 kg. Chociaż doprowadziły one do uszkodzeń, okręt pozostał sprawny i po naprawie teoretycznie mógł wrócić do służby (Niemcy dobrze wiedzieli, że wyjście z portu na pewno zakończyłoby się zatopieniem Tirpitza).

Tirpitz

Tirpitz

Przeprowadzono jeszcze kilka nalotów przy użyciu bombowców pokładowych, ale nie przyniosły one większych rezultatów. Zniecierpliwione dowództwo Royal Navy uznało, że należy sięgnąć po bardziej drastyczne środki. 14 września 1944 roku Tirpitz został zaatakowany przez bombowce Avro Lancaster przenoszące bomby Tallboy o masie 5,4 ton. Uzyskano jedno trafienie, a bomba przebiła pancerz i kadłub, wybuchając pod okrętem. Uszkodzenia były bardzo poważne, ale chociaż wyłączyły Tirpitza z walk, nie zatopiły go.

Ostatni atak na Tirpitza przeprowadzono 12 listopada 1944 roku. Tym razem zrzucono na niego łącznie 29 bomb Tallboy, z których dwie trafiły w okręt, a jedna tuż obok. Uszkodzenia były tym razem bardzo poważne, a pancernik zaczął nabierać duże ilości wody. Kilkadziesiąt minut po ataku na pokładzie doszło do eksplozji amunicji, która zniszczyła okręt. Pancernik obrócił się do góry dnem i zatonął.

Tirpitz

Tirpitz

Niemcy nie podjęli próby wydobycia wraku, który przeleżał w Trondheim aż do lat 50. Dopiero w 1948 roku Norwedzy rozpoczęli powolne prace nad wydobyciem wraku, które zakończono w 1957 roku. Nigdy jednak nie usunięto wszystkich pozostałości po niemieckim pancerniku.

Podsumowanie

Pancerniki typu Bismarck są wręcz legendarnymi jednostkami. W popkulturze przypisywane jest im wiele cech, które nie mają pokrycia w rzeczywistości. Przede wszystkim niemieckie okręty były słabo opancerzone w porównaniu do innych ówczesnych pancerników alianckich. Dodatkowo dysponowały mniejszą siłą ognia z powodu mniejszej liczby dział i ich mniejszego kalibru. Również ich wpływ na przebieg działań wojennych nie był znaczący, aczkolwiek Tirpitz miał olbrzymi wpływ psychologiczny na działania Aliantów w rejonie Arktyki.

Wrak Tirpitza

Wrak Tirpitza

Warto dodać, że doświadczenie zdobyte podczas prac nad tymi okrętami miało być wykorzystane do zaprojektowania kolejnych pancerników w ramach tzw. Planu Z, zakładającego rozbudowę Kriegsmarine do stanu pozwalającego na nawiązanie równej walki z Royal Navy. W ramach tego planu miały powstać pancerniki uzbrojone w działa kalibru 406, 420, 480 albo nawet 508 mm. Chociaż nigdy nie zrealizowano tych planów, okręty te określa się jako pancerniki typu H.

Jako ciekawostkę warto dodać, że okręt ten dostępny jest również w grze World of Warships – możecie skorzystać z tego linku, aby założyć nowe konto lub wrócić do gry i uzyskać dodatkowe bonusy.