Pancerniki typu Bismarck – Bismarck i Tirpitz były najpotężniejszymi niemieckimi okrętami liniowymi zbudowanymi podczas II wojny światowej oraz jednymi z najsłynniejszych okrętów tej klasy w historii – zwłaszcza Bismarck. Ich kariera nie była jednak zbyt owocna a przypisywane im wręcz legendarne możliwości bojowe nie pokrywały się z rzeczywistością.

Geneza

Rozwój niemieckiej floty liniowej po I wojnie światowej został całkowicie zatrzymany przez postanowienia traktatu Wersalskiego. Niemcy zachowali jedynie kilka przestarzałych okrętów liniowych, a ograniczenia w budowie nowych jednostek w praktyce uniemożliwiały zbudowanie prawdziwych pancerników, zdolnych do walki z nowszymi jednostkami brytyjskimi lub francuskimi.

Sytuacja zmieniła się dopiero wraz z rozpoczęciem budowy krążowników typu Deutschland, jednak okręty te mimo iż nazywane pancernikami kieszonkowymi, dalece ustępowały największym okrętom liniowym. Jednym z skutków budowy tych jednostek było jednak zapoczątkowanie w Europie nowego wyścigu zbrojeń morskich, który zaowocował powstaniem m.in. francuskich pancerników typu Dunkerque. W odpowiedzi na prace nad tymi okrętami, Niemcy rozpoczęli budowę własnych pancerników z prawdziwego zdarzenia, jakimi były Scharnhorst i Gneisenau.

Richelieu

Richelieu

W tym samym czasie rywalizacja między francuską i włoską flotą doprowadziła do budowy kolejnych pancerników – włoskich jednostek typu Littorio, oraz będących odpowiedzią na nie, francuskich pancerników typu Richelieu. W tej sytuacji Niemcy musieli rozpocząć budowę kolejnych pancerników, aby dorównać powiększającym się flotom przyszłych przeciwników – Francji i Wielkiej Brytanii.

Pancerniki typu Bismarck

Na bazie doświadczenia z prac nad pancernikami typu Scharnhorst dowództwo Kriegsmarine zleciło opracowanie planów nowych pancerników, które miały dysponować znacznie silniejszym uzbrojeniem od pierwszych po I wojnie światowej niemieckich pancerników. Niemcy w tym czasie pozostawali w tyle za światowymi trendami w budowie okrętów liniowych, w związku z czym sięgnięto po plany pamiętających I wojnę światową pancerników typu Bayern, a zwłaszcza ostatniego zbudowanego okrętu tego typu, czyli SMS Baden.

Bismarck

Bismarck

Plany oczywiście dostosowano do nowych możliwości niemieckich stoczni, oraz dostępnych technologii, ale w ogólnym zarysie zachowano układ konstrukcyjny dreadnoughtów. Nowe okręty miały mieć 251 m długości i wyporność (oficjalną) 35 tys. ton, tak aby mieściły się w granicach zapisów Traktatu Waszyngtońskiego oraz podpisanego po wypowiedzeniu postanowień Traktatu Wersalskiego porozumienia między Niemcami a Wielką Brytanią, które pozwalało III Rzeszy na budowę floty liniowej odpowiadającej wielkością 1/3 Royal Navy.

Już podczas budowy okrętów Niemcy złamali te postanowienia, ponieważ faktyczna wyporność nowych okrętów przekroczyła 40 tys. ton (Bismarck – 49 500 ton, Tirpitz-  52 600 ton). Napęd jednostek stanowiły trzy turbiny parowe o mocy 163 000 KM, zapewniające prędkość 30 węzłów i zasięg 16 430 km przy prędkości 19 węzłów.

Tirpitz

Tirpitz

Główne uzbrojenie okrętów składało się z ośmiu dział kalibru 380 mm zamontowanych w czterech wieżach – po dwie na dziobie i rufie. Układ ten był już przestarzały w tym czasie, ponieważ większość nowych pancerników projektowano z wieżami trzydziałowymi. Uzbrojenie dodatkowe składało się z 12 dział kalibru 150 mm w sześciu podwójnych wieżach, 16 dział przeciwlotniczych kalibru 105 mm w ośmiu podwójnych wieżach, 16 działek kalibru 37 mm w ośmiu podwójnych stanowiskach i 12 działek kalibru 20 mm. W tym przypadku również zastosowano przestarzałe rozwiązanie, ponieważ działa kalibru 150 mm nie były przystosowane do zwalczania samolotów (w nowszych okrętach projektowanych w tym czasie na zachodzie stosowano artylerię uniwersalną).

Opancerzenie okrętów swoim układem niewiele różniło się od zastosowanego na pancernikach typu Bayern. Pas burtowy miał 220-320 mm grubości, pokład chronił pancerz o grubości 50 mm i 100-120 mm w centralnej części kadłuba, mostek chronił pancerz o grubości 200-350 mm, natomiast wieże artylerii głównej chronił pancerz o grubości 130 mm na dachu, 220 mm z boku i z tyłu oraz 360 mm z przodu. Stosunkowo słabo chronionym elementem kadłuba były pomieszczenia maszynowni odpowiedzialne za układy sterowania. Również nadbudówka była chroniona tylko lekkim pancerzem.

Bismarck

Bismarck

Dodatkowe wyposażenie pancerników składało się z czterech samolotów rozpoznawczych Arado Ar 196 dysponujących jedną katapultą startową. Oba okręty otrzymały również po trzy radary typu FuMO 23 (Tirpitz w toku eksploatacji przechodził modernizacje i otrzymał nowsze radary). Załoga okrętów liczyła 103 oficerów i 1962 marynarzy.

Budowę pierwszego okrętu nazwanego Bismarck rozpoczęto 1 lipca 1936 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, wodowanie miało miejsce 14 lutego 1939 roku, a do służby okręt wszedł 24 sierpnia 1940 roku. Prace nad drugim pancernikiem – Tirpitz, rozpoczęto 2 listopada 1936 roku w stoczni Kriegsmarinewerft w Wilhelmshaven, wodowanie miało miejsce 1 kwietnia 1939 roku, a do służby okręt wszedł 25 lutego 1941 roku.

Bismarck

Bismarck

1 2 3
Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.

Google+