7 grudnia 1970 roku odbyło się pożegnanie instruktorów radzieckich, którzy czuwali nad pierwszymi miesiącami okrętu w rękach polskich marynarzy. W międzyczasie testowano wszystkie systemy ORP Warszawa, w tym, uzbrojenie rakietowe systemu Wołna. Po roku od przyjęcia jednostki do polskiej służby władza oficjalnie oznajmiła społeczeństwu fakt jej istnienia, nadany został też patron – Związek Młodzieży Socjalistycznej.

 

ORP Warszawa regularnie współdziałał z jednostkami sojuszniczymi Układu Warszawskiego. Pierwsza okazja nadeszła wraz z ćwiczeniami Bałtyk-72, gdzie nasz okręt miał okazję zapewniać ochronę przeciwlotniczą dużym jednostkom radzieckim. W ciągu swej służby ORP Warszawa uczestniczył w licznych ćwiczeniach, krajowych oraz sojuszniczych, gdzie realizował zadania dotyczące zwalczania okrętów podwodnych, a także jednostek powietrznych i nawodnych przeciwnika. Pomijając wzrost doświadczenia załogi, koniecznym było także osiągnięcie wysokiego poziomu współpracy z siłami morskimi ZSRR i NRD.

ORP “Warszawa” w Londynie 18 sierpnia 1977 (fot. www.mw.mil.pl)

Jednym z ważniejszych zadań ORP Warszawa było wykonywanie funkcji okrętu flagowego. Najjaśniejszym punktem były wizyty kurtuazyjne, podczas których, miejscowa ludność miała okazję zwiedzić okręt flagowy MW PRL. Oczywiście zadania załogi nie sprowadzały się tylko i wyłącznie do oprowadzania wycieczek. Warto zaznaczyć, że odwiedzano nie tylko tak oczywiste punkty przeznaczenia jak Leningrad, ale też miasta krajów z drugiej strony żelaznej kurtyny.

Ważne daty w historii ORP Warszawa
Pierwsze użycie uzbrojenia rakietowego – 25 maja 1971
Udział w ćwiczeniach morskich “Bałtyk-72” – 30 maja – 7 czerwiec 1972
Udział w ćwiczeniach na poligonie Bałtijska – czerwiec 1972
Udział w ćwiczeniach morskich “Kaszalot” – sierpień 1972
Wizyta w Leningradzie – koniec roku 1972
Wizyta w Helsinkach – koniec roku 1972
Wizyta w Le Havre – 30 maj 1973
Udział w ćwiczeniach Marynarki Wojennej – czerwiec, lipiec 1973
Udział w ćwiczeniach morskich “Neptun-73” – sierpień 1973
Udział w ćwiczeniach morskich “Nysa-72” – koniec roku 1973
Remont w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni – 1974/1975
Wizyta w Portsmouth – 1975
Wizyta w Leningradzie – lipiec 1976
Udział w ćwiczeniach morskich “Fala-77” – 29 czerwca – 2 lipca 1977
Wizyta w Londynie – sierpień – 1977
Udział w ćwiczeniach na poligonie Bałtijska – 14-23 czerwca 1978
Wizyta w Kopenhadze – sierpień 1978
Wizyta w Karlskronie – sierpień 1978
Remont w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni – 1 lutego 1979 – 23 lutego 1980
Test systemów sterowania ogniem w Bałtijsku – 1-10 marca 1980
Wizyta w Bałijsku – 8-20 kwietnia 1980
Udział w ćwiczeniach Zjednoczonej Eskadry Sił Morskich – 24 maja – 6 czerwca 1980
Udział w ćwiczeniach na poligonie Bałtijska – 7-13 czerwca 1980
Wizyta w Helsinkach – 14-21 lipca 1980
Udział w ćwiczeniach morskich “Braterstwo Broni-80” – 31 sierpnia-11 września 1980
Udział w ćwiczeniach morskich “Sojuz-81” – 19-21 marca oraz 31 marca – 1 kwietnia 1981
Udział w ćwiczeniach na poligonie Bałtijska – 12-17 czerwca 1981
Udział w ćwiczeniach morskich “Eskadra-81” – 12 lipca 1981
Wizyta w Leningradzie – lipiec 1981
Udział w ćwiczeniach morskich “Reda-83” – maj 1983
Udział w ćwiczeniach na poligonie Bałtijska – lipiec 1983
Udział w ćwiczeniach morskich “Eskadra-83” – 1983
Udział w ćwiczeniach morskich “Eskadra-84” – 1984
Udział w ćwiczeniach morskich “Eskadra-85” – 1-22 czerwca 1985
Opuszczenie bandery ORP Warszawa – 31 stycznia 1986

 

Okręty typu Kotlin były niezwykle ważne, zarówno dla Polski, jak i Związku Radzieckiego. Jako pierwsza jednostka z uzbrojeniem rakietowym była kopalnią doświadczeń dla wszystkich przyszłych projektów tworzonych przez Sowietów. Natomiast polscy marynarze po raz pierwszy mieli okazje zapoznać się z całkowicie nowym systemem uzbrojenia. Swój żywot okręt zakończył w Świnoujściu, gdzie został zezłomowany przez prywatną spółkę.

Dowódcy ORP Warszawa:

  • od 25 czerwca 1970 kpt. mar. Bogusław Gruchała
  • od 21 lutego 1972 kmdr ppor. Edmund Chełchowski
  • od 25 listopada 1976 kpt. mar. Jerzy Wójcik

ORP Warszawa w liczbach:

  • W momencie przyjęcia okrętu na stan polskiej floty miał on 14 lat, a podczas skreślenia – 30.
  • Pod polską banderą służył 16 lat i przepłynął blisko 77 392,3 Mm (143 330,54km).

ORP Warszawa 275 (fot. www.schiffsbilderarchiv.de)

ORP Warszawa – numer 271, okręt projektu 61M

Ostatnim ORP Warszawa był okręt projektu 61 (NATO: Kashin). Powstał w latach pięćdziesiątych jako pierwsza jednostka, oparta w całości na powojennej technologii oraz pierwsza, która była od początku projektowana jako niszczyciel rakietowy. Okręty projektu 61 były budowane w latach 1963-72 i zostały sklasyfikowane w marynarce wojennej Związku Radzieckiego, jako duże niszczyciele okrętów wojennych. Pod koniec serii produkcyjnej, wynoszącej w sumie dwadzieścia pięć jednostek, zapoczątkowano program modernizacji do standardu 61M (NATO: Kashin Mod), mającego zwiększyć, możliwości niszczycieli przeciw jednostkom nawodnym oraz podwodnym. Interesujący nas egzemplarz, Smiełyj, został zwodowany 6 lutego 1968 roku w stoczni im. 61. Komunardów w Nikołajewie, nad Morzem Czarnym.

Smiełyj (252) w towarzystwie radzieckiego statku zaopatrzeniowego – Berezyna (155) – rok 1978 (fot. Wikipedia)

Uzbrojeniem artyleryjskim okrętów projektu 61 były dwa dwulufowe działa AK-726. Potrafiły razić cele powietrzne oraz morskie przeciwnika na dystansie 15 kilometrów. Właściwe możliwości przeciwlotnicze zapewniał, system znany z okrętów projektu 56 – M-1M Wołna. Osiągi był takie same, gdyż użyto identycznej rakiety – W-601 i wynosiły: zasięg – 22 km, pułap – 14 km przeciw jednostkom powietrznym, oraz 4-16km przeciwko nawodnym.

 

Przed modernizacją walka z okrętami nawodnymi była praktycznie niemożliwa, gdyż Kashin posiadał tylko uzbrojenie artyleryjskie, które pod koniec lat siedemdziesiątych było zupełnie niewystarczające. Nie pomagał też bardzo mały kaliber – 76,2 mm. Dodanie systemu rakietowego P-20M dało okrętowi dużo większe możliwości i uczyniło go nieco bardziej wszechstronnym. Samo umiejscowienie wyrzutni jest bardzo charakterystyczne, gdyż były one skierowane ku rufie, co jest dosyć unikalnym rozwiązaniem jeżeli chodzi o podobne systemy. Rakiety używane przez OPR Warszawa miały zasięg 80 kilometrów i były dostępne w dwóch wariantach – radiolokacyjnym (P-21) i termicznym (P-22).

ORP Warszawa posiadał, tzw. system ostatniej szansy czyli, zespół szybkostrzelnych automatycznych armat okrętowych AK-630M. Ich zadaniem było niszczenie celów powietrznych, ze szczególnym uwzględnieniem nadlatujących rakiet przeciwokrętowych. W skład systemu obronnego wchodziły cztery AK-630M, po dwie armaty umieszczone na nadbudówkach śródokręcia. Szybkostrzelność pojedynczego stanowiska była bardzo wysoka, 5000 pocisków na minutę, a maksymalny zasięg wynosił 5 kilometrów. Ciekawostką jest, iż lekko zmodyfikowana wersja działka zastosowanego w AK-630M, AO-18 (w wersji lotniczej – GSz-6-30), była użyta jako uzbrojenie samolotów myśliwsko-szturmowych MiG-27 gdzie, potężny odrzut oraz wysoki poziom wibracji, były źródłem wielu poważnych awarii.

 

Imponujący wachlarz uzbrojenia zamykały środki do zwalczania okrętów podwodnych. Podstawową bronią było pięć torped SET-53M dysponujących zasięgiem 14 kilometrów (prędkość – 29 węzłów/54km/h) oraz maksymalną głębokością 200 metrów. Wspomagały je rakietowe bomby głębinowe RGB-60. Ładunki wystrzeliwane były, z wyrzutni RBU-6000, na odległość do 5800 metrów i mogły osiągnąć maksymalną głębokość –  500 metrów.

 

Równie imponująco wypadało wyposażenie ORP Warszawa.

System Opis
MR-500 Kilwer Stacja radiolokacyjna dalekiego wykrywania celów powietrznych (Zasięg – 300 kilometrów)
MR-310 Angara Stacja radiolokacyjna do wykrywania celów powietrznych i nawodnych (Zasięg – 150 kilometrów)
Planszet-61 Aparatura zbierania i przetwarzania informacji
Pult-61M Centralny system kierowania ogniem
Nikiel-K Urządzenie zapytujące systemu swój-obcy
Chrom-K Urządzenie odpowiadające systemu swój-obcy
Korall-NK System kontroli ognia rakiet przeciwokrętowych P-20M
Jatagan-P System kontroli ognia rakiet przeciwlotniczych Wołna-P
MR-105 Turel (x2) Radar artyleryjski naprowadzający działo AK-726, po jednym na armatę
MR-123 Wympieł (x2) Radar artyleryjski naprowadzający armaty okrętowe AK-630M, po jednym na burtę
Zwiezda-M-61M System zabezpieczenia chroniący okręt przed samozakłóceniem systemów bojowych oraz radiolokacyjnych
MGK-335 Platina Zestaw hydrolokacyjny
Tifon-61M System kontroli ognia torped SET-53M
Buria-61M System kontroli ognia rakietowych bomb głębinowych RGB-60
MP-401 Start System walki elektronicznej
SRN-7453 Nogat (x2), SRN-207 Radary nawigacyjne
Szkuna-E, GPS Systemy nawigacyjne
Urządzenie-134-1 Stabilizator przechyłów okrętowych
Baza-61M Żyrokorektor stabilizujący system rakietowy P-20M oraz radary MR-123
Parus (x3) Żyrokorektory stabilizujące radary MR-105 oraz system Wołna-P
Grot-61 Żyrokorektor stabilizujący uzbrojenie do zwalczania okrętów podwodnych

1 2 3
Podziel się.

O autorze

Avatar

Interesuje się polityką, technologią militarną, komputerową oraz oczywiście samymi grami komputerowymi. Nie jest mi obca także historia, zwłaszcza dotycząca XX wieku. Reszta opisu w DLC [5,99zł + VAT]