W okresie przejściowym, zanim popularność zdobyły okręty pancerne o napędzie parowym, w Wielkiej Brytanii zbudowano kilka nietypowych okrętów liniowych wyposażonych w dodatkowy napęd parowy. Jednym z nich był HMS Marlborough zbudowany w 1855 roku.

HMS Marlborough budowano początkowo jako tradycyjny, trzyrzędowy okręt liniowy pierwszej klasy uzbrojony w 131 dział. W trakcie prac podjęto jednak decyzję o przebudowaniu okrętu na jednostkę o napędzie parowym. Przebudowa oznaczała umieszczenie w środkowej części kadłuba silnika parowego, połączonego z pojedynczą śrubą napędową. Nie ingerowano w kształt kadłuba (w przypadku HMS Marlborough nieznacznie go tylko wydłużono), przez co okręty te nie wykorzystywały w pełni możliwości nowego napędu.

W połączeniu z małą ilością zapasów węgla, napęd parowy wykorzystywano głównie podczas krótkich rejsów, w trakcie których żagle nie dawały wystarczającej prędkości. Był to więc typowo pomocniczy napęd. Z drugiej strony okręty liniowe z maszynami parowymi były lepszymi jednostkami obrony wybrzeża, niż jednostki żaglowe, ponieważ dysponowały większą manewrowością.

HMS Marlborough w Valletcie na Malcie, podczas służby jako okręt flagowy Floty Śródziemnomorskiej (1858-1864)

HMS Marlborough w Valletcie na Malcie, podczas służby jako okręt flagowy Floty Śródziemnomorskiej (1858-1864)

Okręt zwodowano 31 lipca 1855 roku, po wykończeniu oddelegowano go do służby na Morzu Śródziemnym, gdzie pływał jako okręt flagowy floty śródziemnomorskiej w latach 1858-1864. Później oddelegowano go do służby na wodach wokół Wysp Brytyjskich, gdzie wykorzystywano go jako okręt pomocniczy i treningowy. Jednostka była wówczas już całkowicie przestarzała z powodu wejścia do służby pierwszych okrętów pancernych.

W latach 70. XIX wieku przeklasyfikowano go na okręt drugiej klasy, tzw. 98-działowy. Wykorzystywano go do 1904 roku, kiedy to podjęto decyzję o włączeniu go w struktury bazy morskiej HMS Vernon. W tej roli, pozbawiony uzbrojenia i przebudowany na okręt-bazę dawny liniowiec wykorzystywano do 1924 roku. W październiku tego roku podjęto decyzję o jego złomowaniu, które jednak nigdy nie nastąpiło, ponieważ jednostka zatonęła 28 listopada 1924 roku podczas rejsu do stoczni złomowej.

HMS Marlborough miał 73 m długości i wyporność 5892 lub 6071 ton. Napęd stanowił silnik parowy o mocy 780 KM, prędkość maksymalna wynosiła natomiast 10 węzłów. Chociaż początkowo okręt miał 131 dział, szybko zmniejszono ich liczbę do 121. Uzbrojenie składało się więc z jednej armaty 110-funtowej, 16 dział ośmiocalowych, 6 dział 70-funtowych, 10 dział 40-funtowych i 88 dział 32-funtowych.

Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.

Google+