W trakcie walk na pustyni podczas II wojny światowej wszystkie walczące armie musiały wprowadzić do służby specjalistyczne pojazdy dostosowane do działania w tym trudnym i wymagającym terenie. Bardzo duże znaczenie miały pojazdy rozpoznawcze dalekiego zasięgu. Włoska armia wykorzystywała do tych zadań pojazdy SPA-Viberti AS.42.

W początkowym etapie walk na pustyni działania rozpoznawcze powierzono oddziałom wyposażonym w lekkie pojazdy terenowe. Szybko jednak okazało się, że ich zdolności terenowe są niewystarczające, podobnie jak zasięg i możliwości transportowe. W związku z tym Brytyjczycy utworzyli specjalne oddziały Long Range Desert Group, które wyposażono w zmodyfikowane ciężarówki i samochody terenowe dosłownie obwieszone zaopatrzeniem, zwłaszcza paliwem i wodą, co znacząco zwiększało ich możliwości bojowe.

SPA-Viberti AS.42

SPA-Viberti AS.42

Również Włosi szybko docenili możliwości takich oddziałów. W związku z tym w 1942 roku rozpoczęli prace nad własnym pojazdem dla oddziałów rozpoznawczych dalekiego zasięgu. Aby ułatwić produkcję, jako bazę wykorzystano udane podwozie samochodu pancernego AB 41, które pozbawiono opancerzonego nadwozia. W jego miejsce zainstalowano natomiast lżejsze nadwozie wyposażone w liczne stelaże do zamontowania uzbrojenia oraz przewożenia zaopatrzenia.

Nowy pojazd otrzymał oznaczenie SPA-Viberti AS.42 i nazwę własna Sahariana. Miał 5,6 m długości, 2,2 m szerokości i 1,8 m wysokości. Jego masa wynosiła 4500 kg, a napęd stanowił umieszczony z tyłu sześciocylindrowy silnik benzynowy o pojemności 5 litrów i mocy 100 KM. Prędkość maksymalna wynosiła 84 km/h, a zasięg 300 km przy wykorzystaniu wewnętrznych zbiorników paliwa o pojemności 145 litrów. Maksymalny zasięg wynosił natomiast 1500 km dzięki przewożonym po bokach kadłuba kanistrom – łącznie było ich 20 i mieściły około 400 litrów paliwa. Dodatkowe 4 zamontowano z przodu i wykorzystywano je do przechowywania 80 litrów wody.

SPA-Viberti AS.42

SPA-Viberti AS.42

Chociaż podwozie pochodziło z samochodu pancernego AB 41, zmodyfikowano je, a napęd przeniesiono tylko na tylną oś. W toku eksploatacji opracowano również zmodyfikowaną wersję AS.42 z nowymi oponami. Załogę stanowiło od 3 do 5 w pełni wyposażonych żołnierzy. Oprócz indywidualnego uzbrojenia, na pojazdach montowano różne rodzaje uzbrojenia, często dosyć ciężkiego. Występowały warianty m.in. z 1 lub 2 karabinami maszynowymi Breda kalibru 8 mm, działkiem kalibru 20 mm, rusznicą przeciwpancerną kalibru 20 mm lub działkiem kalibru 47 mm (sic!).

Pierwsze SPA-Viberti AS.42 weszły do służby w okresie od września do listopada 1942 roku i były bardzo intensywnie wykorzystywane w trakcie różnych operacji. Nie jest znana dokładna liczba wyprodukowanych wozów, ale było ich na tyle dużo, że po zakończeniu walk w Afryce Północnej wiele z nich używano na Sycylii a później nawet w walkach w okolicach Rzymu.

SPA-Viberti AS.42

SPA-Viberti AS.42

Co ciekawe, wraz z zakończeniem wojny historia SPA-Viberti AS.42 nie dobiegła końca. Pewna liczba pojazdów, które przetrwały wojnę została przekazana włoskiej policji i pozostawiała w eksploatacji do 1954 roku. Pomalowano je w charakterystyczny wiśniowo-czerwony kolor.

Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.