Royal Navy długo wzbraniała się przed wprowadzeniem do służby okrętów podwodnych, uznając je za niehumanitarne. Ostatecznie jednak jednostki tego typu weszły do służby na początku XX wieku. Pierwszym typem w miarę nowoczesnych i zbudowanych w dużej liczbie okrętów podwodnych w Royal Navy były okręty typu E wprowadzone w 1912 roku. Stanowiły one trzon brytyjskiej floty podwodnej podczas I wojny światowej.

Okręty podwodne typu E

Wielka Brytania długo ignorowała istnienie okrętów podwodnych i ich rozwój, uznając, że jednostki tego typu to broń “piracka” i niehumanitarna. Dopiero w 1902 roku rozpoczęto budowę pierwszego typu brytyjskich okrętów podwodnych, które wykorzystywały najnowsze zdobycze techniki i miały dosyć typowy dla jednostek tej klasy układ konstrukcji.

Wnętrze jednego z okrętów typu E

Wnętrze jednego z okrętów typu E

W ciągu kilku lat do służby weszła kilkadziesiąt okrętów podwodnych typu A, B, C i D. Jednostki te były stosunkowo małe i słabo uzbrojone. Ich kadłuby nie były podzielone na grodzie, a kioski były na tyle małe, że podczas rejsu na powierzchni nie zapewniały ochrony znajdującym się na nich marynarzom. Doświadczenia z eksploatacji tych okrętów, zwłaszcza jednostek typu D, sprawiło, że w 1911 roku rozpoczęto budowę nowych okrętów typu E.

Jednostki nowego typu rozpoczęły swoją historię jako rozwinięcie jednostek typu D, ale szybko stały się zupełnie nowymi okrętami. Ich długie na 54 m kadłuby podzielone były na 3 przedziały oddzielone grodziami, co było nowością w brytyjskich okrętach podwodnych. Wyporność na powierzchni wynosiła 662 tony, a pod wodą 808 ton.

E34

E34

Napęd stanowiły dwa silniki diesla o mocy 800 KM każdy i dwa silniki elektryczne o mocy 420 KM każdy, zapewniające prędkość 15 węzłów na powierzchni i 9,5 węzła pod wodą. Zasięg wynosił 3000 mil morskich (5600 km) na powierzchni przy prędkości 10 węzłów) oraz 65 mil morskich (120 km) pod powierzchnią przy prędkości 9,3 węzła. Oficjalnie głębokość zanurzenia wynosiła 30 m, ale niektóre okręty schodziły nawet na głębokość 75 m.

Uzbrojenie okrętów składało się z 4 wyrzutni torped kalibru 450 mm – jednej na dziobie, dwóch pod kadłubem i jednej na rufie. Załoga liczyła 2-3 oficerów i 28 lub 27 marynarzy. Wyposażenie okrętów było bardzo ubogie. Oficerowie mieli do dyspozycji jedną pryczę, na której spali na przemian, a marynarze musieli korzystać z hamaków. Na okrętach nie było toalety, chociaż jednostki te miały być okrętami oceanicznymi.

E1

E1

Okręty typu E budowano od 1911 do 1916 roku. Łącznie powstało 58 jednostek, z których dwie trafiły do Australii. Okręty podzielone były na 3 podtypy. Od E1 do E8 plus australijskie AE1 i AE2 należały do pierwszego typu. Okręty od E9 do E20 należały do drugiej grupy i różniły się nieco większą wypornością, mocniejszymi silnikami elektrycznymi o mocy 600 KM każdy, zapewniającymi nieznacznie większą prędkość oraz dodatkową dziobową wyrzutnią torped. Okręty od E21 do E56 należały do trzeciej grupy, która od grupy drugiej różniła się dodatkowym działem na pokładzie przed kioskiem i drobnymi zmianami konstrukcyjnymi. Koszt budowy okrętów tego typu wynosił około 101 tys. funtów do maksymalnie 110 tys. funtów (współcześnie około 10 mln funtów)

Eksploatacja

W momencie wybuchu I wojny światowej okręty podwodne typu E były najważniejszymi jednostkami tej klasy w Royal Navy. W toku wojny wraz z wejściem do służby kolejnych okrętów tego typu, stały się one trzonem floty podwodnej Royal Navy.

Uszkodzony E13

Uszkodzony E13

Wykorzystywano je zarówno na Morzu Północnym jak i Bałtyku oraz na Morzu Śródziemnym. Jednostki operujące na Bałtyku korzystały z rosyjskich baz, jednak wraz z wycofaniem się Rosji z wojny, okręty te nie mogąc wrócić do Wielkiej Brytanii zostały w większości samozatopione przez załogi, aby nie trafiły w niemieckie ręce. Duża część okrętów typu E została zniszczona podczas wojny, albo uległa wypadkom, albo została zatopiona – łącznie utracono 28 okrętów. Okręty, które przetrwały wojnę, pozostały w eksploatacji do 1922 roku. Bezpośrednimi następcami okrętów tego typu były jednostki typu L.

Okręty typu E były typowymi okrętami podwodnymi swoich czasów. Ciasne, niewygodne i nie najlepiej zaprojektowane. Mimo to były intensywnie wykorzystywane, a wnioski z ich eksploatacji pomogły w opracowaniu kolejnych, lepszych okrętów.

Poniższa tabela zawiera najważniejsze informacje o wszystkich okrętach typu E i ich losie.

Nazwa Położenie stępki Wodowanie Wejście do służby Los
E1 14 lutego 1911 roku 9 listopada 1912 roku 6 maja 1913 roku Samozatopiony 3 kwietnia 1918 roku
E2 14 lutego 1911 roku 23 listopada 1912 roku (brak danych) Sprzedany na złom 7 marca 1921 roku
E3 27 kwietnia 1911 roku 29 października 1912 roku 29 maja 1914 roku Zatopiony przez SM U-27 18 października 1914 roku
E4 16 maja 1911 roku 5 lutego 1912 roku 28 stycznia 1913 roku Sprzedany na złom 21 lutego 1922 roku
E5 9 czerwca 1911 roku 17 maja 1912 roku 28 czerwca 1913 roku Zatopiony na minie 7 marca 1916 roku
E6 12 listopada 1911 roku 12 listopada 1912 roku 17 października 1913 roku Zatopiony na minie 26 grudnia 1915 roku
E7 30 marca 1912 roku 8 października 1913 roku 16 marca 1914 roku Samozatopiony 4 września 1915 roku
E8 30 marca 1912 roku 30 października 1913 roku 18 czerwca 1914 roku Samozatopiony 4 kwietnia 1918 roku
AE1 14 listopada 1911 roku 22 maja 1913 roku 28 lutego 1914 roku Utracony na morzu 14 września 1914 roku
AE2 10 lutego 1912 roku 18 czerwca 1913 roku 28 lutego 1914 roku Samozatopiony 30 kwietnia 1915 roku
E9 1 czerwca 1913 roku 29 listopada 1913 roku 18 czerwca 1914 roku Samozatopiony 3 kwietnia 1918 roku
E10 10 lipca 1912 roku 29 listopada 1913 roku 10 marca 1914 roku Utracony na morzu 18 stycznia 1915 roku
E11 (brak danych) 23 kwietnia 1914 roku (brak danych) Sprzedany na złom w marcu 1921 roku
E12 16 grudnia 1912 roku 5 września 1914 roku 14 października 1914 roku Sprzedany na złom 7 marca 1921 roku
E13 16 grudnia 1912 roku 22 września 1914 roku 9 grudnia 1914 roku Wpadł na skały 18 sierpnia 1915 roku, poważnie uszkodzony, podniesiony i ostatecznie zezłomowany 14 grudnia 1921 roku
E14 14 grudnia 1912 roku 7 lipca 1914 roku 18 listopada 1914 roku Zatopiony 28 stycznia 1918 roku
E15 (brak danych) 23 kwietnia 1914 roku (brak danych) Wpadł na skały 16 kwietnia 1915 roku, zniszczony dwa dni później
E16 15 maja 1913 roku 23 września 1914 roku 27 lutego 1915 roku Zatopiony 22 sierpnia 1916 roku
E17 29 lipca 1914 roku 16 stycznia 1915 roku 7 kwietnia 1915 roku Zatopiony 6 stycznia 1916 roku
E18 (brak danych) 4 marca 1915 roku 6 czerwca 1915 roku Zatopiony na morzu w maju 1916 roku
E19 27 listopada 1914 roku 13 maja 1915 roku 12 lipca 1915 roku Samozatopiony 8 kwietnia 1918 roku
E20 25 listopada 1914 roku 12 czerwca 1915 roku 30 sierpnia 1915 roku Zatopiony 6 listopada 1915 roku
E21 (brak danych) 24 lipca 1915 roku 1 października 1915 roku Sprzedany na złom 14 grudnia 1921 roku
E22 27 sierpnia 1914 roku 27 sierpnia 1915 roku 8 listopada 1915 roku Zatopiony torpedą 25 kwietnia 1916 roku
E23 28 września 1914 roku 28 września 1915 roku 6 grudnia 1915 roku Sprzedany na złom 6 września 1922 roku
E24 (brak danych) 9 grudnia 1915 roku 9 stycznia 1916 roku Zatopiony na minie 24 marca 1916 roku
E25 (brak danych) 23 sierpnia 1915 roku 4 października 1915 roku Sprzedany na złom 14 grudnia 1921 roku
E26 (brak danych) 11 listopada 1915 roku 3 października 1915 roku Utracony na morzu 3 lipca 1916 roku
E27 (brak danych) 9 czerwca 1917 roku (brak danych) Sprzedany na złom 6 września 1922 roku
E28 (brak danych) (brak danych) (brak danych) Budowę przerwano 20 kwietnia 1915 roku
E29 (brak danych) 1 czerwca 1915 roku (brak danych) Sprzedany na złom 21 lutego 1922 roku
E30 (brak danych) 29 czerwca 1914 roku 29 czerwca 1915 roku Zatopiony na minie 22 listopada 1916 roku
E31 (brak danych) 23 sierpnia 1915 roku 8 stycznia 1916 roku Sprzedany na złom 6 września 1922 roku
E32 (brak danych) 16 sierpnia 1916 roku (brak danych) Sprzedany na złom 6 września 1922 roku
E33 (brak danych) 18 kwietnia 1916 roku (brak danych) Sprzedany na złom 6 września 1922 roku
E34 (brak danych) 27 stycznia 1917 roku (brak danych) Zatopiony na minie 20 lipca 1918 roku
E35 (brak danych) 20 maja 1916 roku 14 lipca 1917 roku Sprzedany na złom 6 września 1922 roku
E36 7 stycznia 1915 roku 16 września 1916 roku 16 listopada 1916 roku Zatonął 19 stycznia 1917 roku
E37 (brak danych) 2 września 1915 roku 17 marca 1916 roku Utracony na morzu 1 grudnia 1916 roku
E38 (brak danych) 13 czerwca 1916 roku 10 lipca 1917 roku Sprzedany na złom 6 września 1922 roku
E39 (brak danych) 18 maja 1916 roku (brak danych) Sprzedany na złom 13 października 1921 roku
E40 (brak danych) 9 listopada 1916 roku (brak danych) Sprzedany na złom 14 grudnia 1921 roku
E41 26 lipca 1915 roku 22 października 1915 roku (brak danych) Sprzedany na złom 6 września 1922 roku
E42 (brak danych) 22 października 1916 roku (brak danych) Sprzedany na złom 6 września 1922 roku
E43 22 grudnia 1914 roku 11 listopada 1915 roku 20 lutego 1916 roku Sprzedany na złom 3 stycznia 1921 roku
E44 8 stycznia 1916 roku 21 lutego 1916 roku 18 lipca 1916 roku Sprzedany na złom 13 października 1921 roku
E45 (brak danych) 25 stycznia 1916 roku (brak danych) Sprzedany na złom 6 września 1922 roku
E46 (brak danych) 4 kwietnia 1916 roku (brak danych) Sprzedany na złom 6 września 1922 roku
E47 (brak danych) 29 maja 1916 roku (brak danych) Utracony na morzu 20 sierpnia 1917 roku
E48 (brak danych) 2 sierpnia 1916 roku (brak danych) Zezłomowany w lipcu 1928 roku
E49 15 lutego 1915 roku 18 września 1916 roku 14 grudnia 1916 roku Zatopiony na minie 12 marca 1917 roku
E50 (brak danych) 13 listopada 1916 roku 23 stycznia 1917 roku Zatopiony 1 lutego 1918 roku
E51 (brak danych) 30 listopada 1916 roku 27 stycznia 1917 roku Sprzedany na złom 13 października 1921 roku
E52 (brak danych) 25 stycznia 1917 roku (brak danych) Sprzedany na złom 3 stycznia 1921 roku
E53 (brak danych) 9 lutego 1916 roku (brak danych) Sprzedany na złom 6 września 1922 roku
E54 1 lutego 1915 roku (brak danych) (brak danych) Sprzedany na złom 14 grudnia 1921 roku
E55 (brak danych) 5 lutego 1916 roku (brak danych) Sprzedany na złom 6 września 1922 roku
E56 1 grudnia 1914 roku 19 czerwca 1916 roku 8 sierpnia 1916 roku Sprzedany na złom 9 czerwca 1923 roku
Podziel się.

O autorze

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.