Po zakończeniu II wojny światowej w Polsce rozpoczęto program odbudowy kraju. Z zgliszcz odbudowywano miasta i przemysł oraz flotę. Przetrzebiona działaniami wojennymi musiała szybko odzyskać możliwości transportowe, aby jak najszybciej pomóc w odbudowie gospodarki. Pierwszym zbudowanym od podstaw w Polsce powojennym statkiem był masowiec Sołdek. Zwodowano go 6 listopada 1948 roku.

Geneza

Po zakończeniu wojny Polska weszła w posiadanie kilku stoczni – w Szczecinie, Gdyni i Gdańsku. Były one jednak w bardzo złym stanie, a na pochylniach często zalegały niedokończone niemieckie statki. W kwietniu 1948 roku zwodowano jeden z takich statków – Oliwa. Był to pierwszy zwodowany po wojnie statek w Polsce, ale przez to, że był jednostką niemiecką, nie można go uznać za pierwszy polski statek.

Historia pierwszych polskich statków sięga roku 1946. Linie żeglugowe Gdynia-Ameryka Linie Żeglugowe S.A. złożyły w tym roku zamówienie na tzw. rudowęglowce. Statki te miały być przystosowane do transportu węgla i rud żelaza.

Sołdek w trakcie rejsu

Sołdek w trakcie rejsu

Rosnące powojenne zapotrzebowanie na węgiel sprawiało, że był to opłacalny produkt eksportowy. Z drugiej strony odradzający się polski przemysł potrzebował rud. Niestety wymóg transportowania dwóch tak różnych towarów sprawił, że projekt statku wymagał odpowiedniego przygotowania.

Prace nad liczącą 29 masowców serią rozpoczęły się krótko po złożeniu zamówienia. Dokumentację przygotowała stocznia Augustin Normand z Francji na podstawie wytycznych przygotowanych w Polsce. Następnie gotowy projekt przetłumaczono w Polsce i dostosowano do możliwości stoczni w Gdańsku.

Sołdek – pierwszy z pierwszych

Stępkę pod Sołdka położono 3 kwietnia 1948 roku. Wodowanie miało miejsce już 6 listopada. Prace wykończeniowe trwały aż do 24 września 1949 roku, kiedy to statek wyruszył w swój pierwszy próbny rejs. Do eksploatacji oficjalnie wszedł 21 października 1949 roku.

Sołdek w trakcie budowy

Sołdek w trakcie budowy

Sołdek był pierwszym z 29 rudowęglowców typu B30. Statek miał 87 m długości i nośność 2610 ton. Wyposażono go w 4 ładownie oraz wszelkie potrzebne pomieszczenia dla liczącej 28 osób załogi. Napęd Sołdka stanowił silnik parowy o mocy 1300 KM. Pozwalał on na osiągnięcie prędkości 9,5 węzła.

Nazwa statku pochodzi od nazwiska stoczniowca, Stanisława Sołdka. Wiele z pozostałych masowców typu B30 również otrzymało nazwy od nazwisk pracowników stoczni. Inne otrzymały nazwy nawiązujące do „jedynego słusznego systemu politycznego” jaki panował w Polsce.

Sołdek w trakcie budowy

Sołdek w trakcie budowy

Eksploatacja

Podczas próbnego rejsu 24 września 1949 roku statkiem dowodził kapitan Zbigniew Rybiński. Próby przebiegły spokojnie i ogólnie uznano je za udane, ale mimo to Sołdek trafił do stoczni w celu wyeliminowania sporej ilości wad i usterek. To właśnie dlatego statek do eksploatacji wszedł miesiąc po pierwszym rejsie.

Sołdek w trakcie rejsu

Sołdek w trakcie rejsu

Sołdek pływał głównie na trasach Bałtyckich, ale zdarzało się mu zawijać również do portów we Francji i na Morzu Północnym. Wykorzystywano go do 30 grudnia 1980 roku. W tym czasie odbył 1479 rejsów, przewiózł 3,5 mln ton węgla i rudy, zawijając przy okazji do 60 portów.

Służba statku przebiegała na ogół spokojnie, ale w jego długiej karierze miało miejsce kilka trudnych momentów. W 1952 roku w trakcie rejsu do Danii i Szwecji awarii uległ główny silnik. Co gorsza na Bałtyku szalał wówczas sztorm. Warunki były tak złe, że obawiano się, że obciążony ładunkiem statek zatonie.

Sołdek współcześnie (fot. Michał Banach)

Sołdek współcześnie (fot. Michał Banach)

Na szczęście po kilku godzinach walki z pogodą warunki polepszyły się na tyle, że możliwe było odholowanie go do portu. Kolejny poważny incydent miał miejsce w 1969 roku. Doszło do zalania maszynowni, a ilość wody była tak duża, że rozważano opuszczenie statku. Na szczęście i tym razem udało się go uratować.

Na początku lat 80-tych intensywnie wykorzystywany Sołdek był już nie tylko przestarzały, ale również za mały, za wolny i zbyt zużyty aby go dalej wykorzystywać. Nie chcąc złomować tak ważnego dla polskiej żeglugi statku, zdecydowano się na przekształcenie go w muzeum.

Sołdek współcześnie (fot. Michał Banach)

Sołdek współcześnie (fot. Michał Banach)

Po trwających 5 lat pracach remontowych Sołdek trafił do Gdańska, gdzie 17 lipca 1985 roku oficjalnie udostępniono go zwiedzającym jako muzeum. Od tego czasu statek na stałe przebywa w Gdańsku i jest jednym z najważniejszych symboli miasta.

1 2
Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.

  • Paweł

    Bardzo fajny artykuł. Smart Age zawsze ma dużo ciekawych informacji.

Google+