Grupa naukowców z Uniwersytetu w Chicago w 1947 roku stworzyła tzw. Zegar Zagłady. Symboliczny zegar mierzący czas do zagłady ludzkości spowodowanej wybuchem wojny nuklearnej. Mimo zakończenia Zimnej Wojny zegar cały czas istnieje i niestety utrzymuje się na takim samym poziomie jak w najgorszych czasach.

Zegar Zagłady powstał w 1947 roku z inicjatywy naukowców wydających Bulletin of the Atomic Scientists. Biuletyn ten poświęcony jest tematyce energii i broni nuklearnej, bezpieczeństwa międzynarodowego a od kilku lat również zmian klimatu.

Zmiana ustawień Zegara Zagłady w 2015 roku (fot. Cliff Owen)

Zmiana ustawień Zegara Zagłady w 2015 roku (fot. Cliff Owen)

Pierwszy numer wydano w 1945 roku, a głównym jego celem było szerzenie informacji na temat broni nuklearnej i zagrożeń wynikających z jej rozwoju. Pogarszająca się sytuacja międzynarodowa oraz stworzenie radzieckiej bomby atomowej sprawiły, że 1947 roku twórcy biuletynu postanowili uruchomić symboliczny Zegar Zagłady.

W momencie uruchomienia zegar wskazywał 7 minut do północy (oznaczającej zagładę ludzkości). W kolejnych latach regularnie zbierająca się komisja podejmowała decyzję o zmianie godziny w zależności od sytuacji na świecie. Zegar nie był aktualizowany wraz z każdym znaczącym wydarzeniem, w związku z czym nie zawsze odzwierciedlał on aktualny poziom zagrożenia.

Zmiana ustawień zegara w 2002 roku. Przeprowadził ją Leon M. Lederman (fot. Tim Boyle)

Zmiana ustawień zegara w 2002 roku. Przeprowadził ją Leon M. Lederman (fot. Tim Boyle)

Przykładem jest Kryzys Kubański, który trwał zbyt krótko by odzwierciedlić go na zegarze. W całej swojej dotychczasowej historii wskazówki przestawiano 22 razy. 26 stycznia 2016 roku naukowcy poinformowali o pozostawieniu dotychczasowego ustawienia zegara. 26 stycznia 2017 roku podjęto jednak decyzję o przesunięciu wskazówek do przodu o pół minuty. Miało to być ostrzeżeniem dla rządzących na całym świecie i przestrogą przed pogłębianiem się nacjonalistycznych nastrojów, które mogą doprowadzić do konfliktów. Niestety 26 stycznia 2018 roku po raz kolejny przesunięto wskazówki Zegara Zagłady do przodu o kolejne pół minuty.

Wizualizację zegara stworzyła Martyl Langsdorf, żona Alexandra Langsdorfa pracującego w czasie II wojny światowej na Projektem Manhattan.

Zmiany ustawień Zegara Zagłady

Rok Minut do 00:00 Czas Zmiana Opis
1947 7 11:53 Początkowe ustawienie Zegara Zagłady
1949 3 11:57 -4 Test pierwszej radzieckiej bomby atomowej
1953 2 11:58 -1 Test bomb termojądrowych w USA i ZSRR – było to najbliższe północy ustawienie zegara
1960 7 11:53 +5 Rozpoczęcie współpracy między mocarstwami w zakresie kontroli broni nuklearnej
1963 12 11:48 +5 USA i ZSRR podpisują porozumienie częściowo zakazujące przeprowadzania prób broni jądrowej
1968 7 11:53 -5 Francja i ChRL rozpoczynają testy broni nuklearnej na Bliskim Wschodzie, Indiach i w Wietnamie trwają konflikty zbrojne
1969 10 11:50 +3 USA podpisują Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej
1972 12 11:48 +2 USA i ZSRR podpisują układ SALT I
1974 9 11:51 -3 Indie rozpoczynają testy broni nuklearnej a prace nad układem SALT II stają w miejscu
1980 7 11:53 -2 Napięta sytuacja międzynarodowa, pojawienie się terroryzmu i liczne mniejsze konflikty zbrojne
1981 4 11:56 -3 Wyścig zbrojeń oraz konflikty w Afganistanie i RPA, a także napięta sytuacja w Polsce
1984 3 11:57 -1 Ronald Reagan inicjuje kolejny etap wyścigu zbrojeń
1988 6 11:54 +3 USA i ZSRR podpisują traktat o likwidacji broni nuklearnych średniego zasięgu
1990 10 11:50 +4 Upadek Muru Berlińskiego oraz rozpad Bloku Wschodniego
1991 17 11:43 +7 USA i ZSRR podpisują START I – Zegar Zagłady znajduje się najdalej od północy w historii
1995 14 11:46 -3 Napięta sytuacja międzynarodowa i problemy polityczne w Rosji (w tym brak pełnej kontroli nad arsenałem nuklearnym w tym kraju)
1998 9 11:51 -5 Indie i Pakistan testują broń jądrową a USA i Rosja nie mogą dojść do porozumienia w kwestii ograniczenia ilości broni nuklearnej
2002 7 11:53 -2 Powolny postęp w globalnym rozbrojeniu nuklearnym oraz możliwość zdobycia i użycia przez terrorystów broni nuklearnej – np. brudnej bomby
2007 5 11:55 -2 Korea Północna testuje broń jądrową, Iran prawdopodobnie rozpoczyna program nuklearny a dodatkowo naukowcy dodają do kryteriów ustawień zegara kwestię globalnego ocieplenia
2010 6 11:54 +1 Powrót do negocjacji, których celem ma być zmniejszenie ilości broni nuklearnej na świecie oraz pierwsze konkretne działania przeciwko globalnemu ociepleniu
2012 5 11:55 -1 Fiasko działań przeciwko globalnemu ociepleniu oraz napięta sytuacja międzynarodowa
2015 3 11:57 -2 Pogorszenie stosunków między USA a Rosją oraz konflikt na Ukrainie a także brak działań zmierzających do zmniejszenia globalnego ocieplenia i ilości broni nuklearnej
2017 2,5 11:57:30 -0,5 Sytuacja polityczna i ekologiczna na świecie cały czas się pogarsza, a żadne działania mające na celu jej ustabilizowanie nie są podejmowane. Rośnie również fala nacjonalizmu w Europie i USA. Zmiana o pół minuty podyktowana jest chęcią przekazania ostrzeżenia politykom i przywódcom na całym świecie.
2018 2 11:58 -0,5 Napięcia na linii USA-Korea Północna, zagrożenie atakiem nuklearnym z strony Korei Północnej, brak negocjacji rozbrojeniowych między USA i Rosją oraz pogłębiające się konflikty wewnętrzne podsycane przez ruchy nacjonalistyczne.

 

Pierwsza okładka Bulletin of the Atomic Scientists

Pierwsza okładka Bulletin of the Atomic Scientists

Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.