Zaprojektowane tuż przed wybuchem II wojny światowej włoskie okręty typu Capitani Romani oficjalnie określane są jako lekkie krążownik, jednak ze względu na specyficzny układ uzbrojenia i przewidzianą rolę, często określa się je jako krążowniki rozpoznawcze lub ciężkie (wielkie) niszczyciele. Z 12 zamówionych okrętów podczas wojny ukończono 3, a czwarty po wojnie.

Geneza

Wraz z rozpoczęciem we Francji prac nad niszczycielami typu Le Fantasque i Mogador, Włosi postanowili rozpocząć prace nad okrętami zdolnymi do zwalczania francuskich jednostek. Najważniejszą cechą budowanych niszczycieli była bardzo wysoka prędkość, dzięki której były one w stanie przerwać starcie z wszystkimi ówczesnymi okrętami włoskiej floty i w razie potrzeby po prostu uciec.

Cornelio Silla

Cornelio Silla

W związku z tym zdecydowano, że będące odpowiedzią na nie włoskie okręty muszą być szybsze i silniej uzbrojone. Prace projektowe powierzono konstruktorom – Umberto Pugliese i Ignazio Alfano, odpowiedzialni za projekt radzieckiego wielkiego niszczyciela Taszkient. Włoskie okręty miały być większe równie szybkie, oraz dysponować podobną wypornością. Zaplanowano budowę 12 okrętów tej klasy w kilku stoczniach.

Jednostki sklasyfikowano jako krążowniki rozpoznawcze lub lekkie krążowniki typu Capitani Romani. Miały one 142 m długości, 5420 ton wyporności, a napęd stanowiły dwie turbiny parowe o mocy 110 000 KM, zapewniające prędkość maksymalną 41 węzłów (w trakcie prób uzyskano jednak aż 43 węzły). Zasięg okrętów wynosił 4350 mil morskich (8060 km) przy prędkości 18 węzłów. Uzbrojenie składało się z 8 dział kalibru 135 mm w czterech, dwudziałowych wieżach, 8 działek kalibru 37 mm, 4 działek kalibru 20 mm i dwóch czterorurowych aparatów torpedowych kalibru 533 mm. Aby uzyskać maksymalną prędkość zrezygnowano z opancerzenia. Wieże okrętu chronił jedynie pancerz o grubości 6-20 mm, a mostek o grubości 15 mm, składający się głównie z osłon przeciwodłamkowych. Załoga liczyła 418 oficerów i marynarzy. Wyposażeniem dodatkowym był radar EC-3/ter Gufo.

Ottaviano Augusto

Ottaviano Augusto

Budowa i trudna eksploatacja

Budowę pierwszej jednostki rozpoczęto 3 kwietnia 1939 roku, a kolejnych 11 we wrześniu i październiku. Ze względu na przebieg działań wojennych i zmieniające się priorytety po upadku Francji, prace nad okrętami tego typu spowolniły, a z czasem podjęto decyzję o przerwaniu budowy większości okrętów. Do 1942 roku zwodowano 8 kadłubów, jednak tylko 3 okręty weszły do służby – Attilio Regolo, Pompeo Magno i Scipione Africano.

Attilio Regolo został storpedowany 7 listopada 1942 roku w porcie w trakcie przygotowań do prac wyposażeniowych, przez co wrócił do służby dopiero 4 września 1943 roku, przed kapitulacją Włoch. Podobny los spotkał Ulpio Traiano, który został zatopiony przez brytyjską żywą torpedę 3 stycznia 1943 roku.

Cornelio Silla

Cornelio Silla

Pompeo Magno i Scipione Africano wzięły ograniczony udział w walkach, biorąc udział w starciach z brytyjskimi kutrami torpedowymi, przy czym tylko w przypadku  Scipione Africano udział w starciu jest potwierdzony, a w przypadku Pompeo Magno nie ma jednoznacznych dowodów. Wraz z kapitulacją Włoch okręty te zostały poddane Brytyjczykom i wykorzystane do ewakuacji włoskich oficjeli na Maltę. Pozostałe okręty ukończone w różnym stopniu albo zostały zezłomowane w trakcie wojny, albo przejęte przez Niemców, który wykorzystywali je do różnych celów.

Po wojnie, na mocy traktatu pokojowego, Francja miała otrzymać trzy okręty tego typu w ramach reparacji wojennych. Ostatecznie Do Francji trafił Attilio Regolo i Scipione Africano. Nowy właściciel wyremontował okręty i zmodernizował ich uzbrojenie, montując działa kalibru 105 mm. Zmieniono również ich nazwy na Chateaurenault i Guichen. Wykorzystywano je do 1961 roku.

Giulio Germanico

Giulio Germanico

Włosi zachowali Pompeo Magno, który poz mianie nazwy na San Giorgio wykorzystywany był najpierw jako tzw. lider, a później jako okręt szkolny aż do złomowania w 1979 roku. Po wojnie odzyskano jeszcze jeden okręt – Giulio Germanico, który został przejęty przez Niemców w trakcie wojny i zatopiony 28 września 1943 roku. Włosi wydobyli go i dokończyli, wprowadzając do służby jako San Marco. Również i ten okręt początkowo używany był jako lider. Wycofano go z służby w 1971 roku. Włoskie okręty również przeszły w toku służby modernizację, w ramach której zainstalowano na nich amerykańskie działa kalibru 127 mm.

Podsumowanie

Lekkie krążowniki typu Capitani Romani nigdy nie odegrały większej roli w trakcie działań wojennych. Ich budowę rozpoczęto zbyt późno, aby ukończyć wszystkie okręty w trakcie wojny. Dodatkowo ich użyteczność pozostawiała wiele do życzenia, ponieważ pozbawione pancerza, był łatwym celem dla innych okrętów. Jedynie ich uzbrojenie przeciwlotnicze prezentowało się całkiem nieźle.

Pompeo Magno

Pompeo Magno

Nazwa Stocznia Położenie stępki Wodowanie Wejście do służby Uwagi
Attilio Regolo OTO, Livorno 28 września 1939 roku 28 sierpnia 1940 roku 15 maja 1942 roku Przekazany Francji po wojnie
Caio Mario OTO, Livorno 28 września 1939 roku 17 sierpnia 1941 roku Przejęty przez Niemców, wykorzystywany jako pływający zbiornik paliwa, zatopiony w 1944 roku
Claudio Druso CdT, Riva Trigoso 27 września 1939 roku Zezłomowany w 1941 roku
Claudio Tiberio OTO, Livorno 28 września 1939 roku Zezłomowany na przełomie 1941 i 1942 roku
Cornelio Silla Ansaldo, Genua 12 października 1939 roku 28 czerwca 1941 roku Przejęty przez Niemców, nigdy nie ukończony, zatopiony w lipcu 1944 roku
Giulio Germanico Navalmeccanica, Castellammare di Stabia 3 kwietnia 1939 roku 26 lipca 1941 roku Ukończony po wojnie
Ottaviano Augusto CNR, Ancona 23 września 1939 roku 28 kwietnia 1941 roku Przejęty przez Niemców, zatopiony przez lotnictwo 1 listopada 1943 roku
Paolo Emilio Ansaldo, Genua 12 października 1939 roku Zezłomowany na przełomie 1941 i 1942 roku
Pompeo Magno CNR, Ancona 23 września 1939 roku 24 sierpnia 1941 roku 4 czerwca 1943 roku W eksploatacji podczas wojny, wykorzystywany po wojnie
Scipione Africano OTO, Livorno 28 września 1939 roku 12 stycznia 1941 roku 23 kwietnia 1943 roku Przekazany Francji po wojnie
Ulpio Traiano CNR, Palermo 28 września 1939 roku 30 listopada 1942 roku Zatopiony 3 stycznia 1943 roku przez brytyjską żywą torpedę
Vipsanio Agrippa CDT, Riva Trigoso Październik 1939 roku Zezłomowany w 1941 lub 1942 roku

Jako ciekawostkę warto dodać, że jeden z okrętów tego typu dostępny jest również w grze World of Warships – możecie skorzystać z tego linku, aby założyć nowe konto lub wrócić do gry i uzyskać dodatkowe bonusy.

Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.