Amerykańskie siły powietrzne – USAAS zostały powołane formalnie w 1918 roku. Początkowo wykorzystywały sprzęt brytyjskiej i francuskiej produkcji, ale z czasem zaczęto szukać krajowych firm, gotowych do produkcji samolotów bojowych. Jedną z pierwszych opracowanych wówczas z myślą o USAAS maszyn był Thomas-Morse MB-3.
Geneza
Podstawowymi samolotami myśliwskimi amerykańskich sił powietrznych w 1918 roku był francuskie myśliwce SPAD XIII oraz brytyjskie RAF S.E.5. Uzależnienie się od zagranicznych dostawców nie było dobrze postrzegane przez dowództwo USAAS (US Army Air Service). Pewną alternatywą była produkcja licencyjna w kraju, ale dalej nie rozwiązywało to problemu wykorzystywania maszyn, które nie powstały w USA.
W związku z tym w marcu 1918 roku USAAS wystosowało do powstających w USA zakładów lotniczych zamówienie na projekt samolotu myśliwskiego napędzanego chłodzonym wodą silnikiem Wright-Hispano H o mocy 300 KM. Był to licencyjny silniki Hispano-Suiza 8. Według założeń, nowa maszyna miała zastąpić w linii głównie francuskie SPADy XIII. Jedną z firm, która przedstawiła swój projekt były zakłady lotnicze Thomas-Morse Aircraft założone w 1910 roku. Projekt samolotu przygotował pochodzący z Wielkiej Brytanii inżynier B. Douglas Thomas. Projekt zainteresował USAAS na tyle, że firma otrzymała zamówienie na 4 prototypy we wrześniu 1918 roku.
Jeden projekt, dwie firmy
Pierwszy prototyp nowego myśliwca, który otrzymał nazwę Thomas-Morse MB-3 został oblatany 21 lutego 1919 roku. Podczas testów samolot wykazał dobre osiągi i był przyjemny w pilotażu. Skrytykowano jednak ciasny kokpit i ograniczoną widoczność. Dodatkowo w trakcie lotów doszło do wielu awarii, wycieków paliwa i problemów z wibracjami silnika. Również obsługa naziemna była trudna i często wymagała wycinania otworów w płóciennym poszyciu kadłuba.
Mimo tych problemów, USAAS złożyło w czerwcu 1920 roku zamówienie na 50 maszyn. Ze względu na niewielkie moce przerobowe zakładów Thomas-Morse Aircraft, siły powietrzne przygotowały specyfikacją dla zamówienia na kolejnych 200 maszyn w nieznacznie zmienionej wersji MB-3A. Było to otwarte zamówienie, które umożliwiało rozpoczęcie produkcji również przez inne zakłady. MB-3A różnił się od pierwszej wersji mocniejszą konstrukcją i chłodnicami przeniesionymi z górnego płata na boki kadłuba.
Mimo zainwestowania sporych środków w rozwój potencjału produkcyjnego, zakłady Thomas-Morse Aircraft przegrały z Boeingiem, który zaoferował zdecydowanie niższą cenę jednostkową. Było to spowodowane bardziej dopracowanym system produkcji, który gwarantował niższe koszty i szybszą produkcję. Oferta Boeinga była o około 500 tys. dolarów niższa niż oferta Thomas-Morse Aircraft, które wyceniły 200 maszyn na około 1,4 mln dolarów (współcześnie około 25,4 mln dolarów). Kontrakt z Boeingiem został podpisany 21 kwietnia 1921 roku. Mimo niepowodzenia, zakłady Thomas-Morse Aircraft dalej próbowały uzyskać kolejne zamówienia. Ostatecznie otrzymały zlecenie wyprodukowania dodatkowych 12 maszyn dla US Marine Corps w maju 1921 roku oraz dwa zamówienia na usportowione wersje MB-3, oznaczone jako MB-7 i MB-6.
Dane taktyczno-techniczne
Thomas-Morse MB-3A miał 6,1 m długości i 7,9 m rozpiętości skrzydeł. Napęd stanowił ośmiocylindrowy silnik Wright H o mocy 300 KM, zapewniający prędkość maksymalną 228 km/h i przelotową 201 km/h. Uzbrojenie składało się z dwóch lub jednego karabinu maszynowego strzelających przez śmigło. Stosowano zamiennie karabiny maszynowe kalibru 7,62 mm i 12,7 mm. Samolot miał konstrukcję drewnianą, pokrytą płótnem.
Kłopotliwa eksploatacja
Właściwe dostawy myśliwców Thomas-Morse MB-3 rozpoczęły się w kwietniu 1921 roku, ale zostały przerwane, gdy wszystkie maszyny uziemiono po wypadku jednego z samolotów w trakcie prób nurkowania. Maszyna rozbiła się po tym jak oderwał się kawałek górnego płata. Po wyjaśnieniu przyczyn i wprowadzeniu drobnych poprawek, produkcję MB-3 kontynuowano, a 29 lipca 1922 roku dostarczono pierwszego MB-3A. Boeing wszystkie zamówione samoloty dostarczył do 27 grudnia 1922 roku.
Niewyeliminowane na etapie prób problemy MB-3 ujawniły się ponownie w trakcie eksploatacji tych maszyn. Skala problemów była tak duża, że liczba gotowych do służby maszyn była bardzo mała. W samym maju 1922 roku w ciągu miesiąca z 20 nadających się do użycia maszyn (z 36 łącznie dostarczonych) zostały tylko 3.
Mimo tych problemów, produkcję MB-3A kontynuowano, a samoloty trafiły do jednostek stacjonujących na Hawajach, Filipinach oraz przy Kanale Panamskim. Szybki rozwój lotnictwa sprawił jednak, że w 1926 roku do służby zaczęły wchodzić zdecydowanie nowocześniejsze myśliwce Curtiss PW-8 i Boeing PW-9, które całkowicie wyparły z linii MB-3 i MB-3A. US Marine Corps swoje sprzedało USAAS po zaledwie 4 miesiącach eksploatacji. Wycofane z jednostek liniowych samoloty pozostawiono do 1929 roku w roli maszyn szkoleniowych. Następnie wszystkie zezłomowano.
Podsumowanie
Myśliwce Thomas-Morse MB-3 były jednymi z podstawowych amerykańskich myśliwców w okresie od 1922 roku do 1926 roku. Ze względu na problemy techniczne nie były jednak popularne i szybko zostały zastąpione przez znacznie nowocześniejsze konstrukcje.
Początek lat 20. był okresem kiedy powstało wiele małoseryjnych maszyn bojowych, które wykorzystywano do opracowania formy, w jakiej miały działać amerykańskie siły powietrzne w przyszłości. Powodowało to często wymiany sprzętu i krótki czas eksploatacji. Dopiero pod koniec lat 30. amerykańskie siły powietrzne, działające wówczas jako USAAC zaczęły eksploatować większą liczbę maszyn jednego typu.
