Pociski balistyczne krótkiego zasięgu (SRBM – Short-Range Ballistic missile) typu 9K720 Iskander są obecnie jednymi z najbardziej znanych i medialnych. Informacja o ich rozmieszczeniu gdziekolwiek, sprawia, że przez media przetacza się panika i olbrzymie ilości błędnych informacji.

Geneza

W latach 80-tych Związek Radziecki i Stany Zjednoczone rozpoczęły negocjacje w sprawie ograniczenia ilości pocisków balistycznych w arsenałach obu państw. Skutkiem tych rozmów był podpisany 8 grudnia 1987 roku traktat INF (ang. Treaty on Intermediate-range Nuclear Forces, pol. Układ o całkowitej likwidacji pocisków rakietowych pośredniego zasięgu).

9K720 Iskander

9K720 Iskander

Zakładał on likwidację wszystkich pocisków balistycznych średniego zasięgu (MRBM – Medium-Range Ballistic Missile) i pośredniego zasięgu (IRBM – Intermediate-Range Ballistic Missile). Tym samym z arsenałów obu największych mocarstw zniknęły pociski o zasięgu od 500 do 5000 km, a pozostały jedynie pociski międzykontynentalne i mniejsze o zasięgu do 500 km, nie przenoszące głowic nuklearnych (ale zdolne do tego).

W ramach traktatu zniszczono tysiące rakiet, co znacząco wpłynęło na potencjał zbrojny obu państw. Chociaż obie strony zgodziły się na rozbrojenie, nie oznaczało to, że nie powstaną nowe rakiety. W ZSRR rozpoczęto natychmiast prace konstrukcyjne nad nowymi pociskami rakietowymi krótkiego zasięgu (SRBM), które otrzymały oznaczenie 9K720 Iskander.

9K720 Iskander

9K720 Iskander

9K720 Iskander

Decyzję o rozpoczęciu prac nad kompleksem Iskander podjęto 9 listopada 1988 roku. Prace prowadzono w kołomieńskim Biurze Konstrukcyjnym Maszinostrojenija (KBM). Początkowo nowe rakiety miały mieć zasięg do 300 km. Prace prowadzono w pełnej tajemnicy, aż do 1993 roku, kiedy do prasy trafiły pierwsze informacje o istnieniu nowych rakiet.

Ze względu na olbrzymie doświadczenie radzieckich konstruktorów, prace szły bardzo szybko i już na przełomie 1989 i 1990 roku rozpoczęto próby poszczególnych elementów systemu a w 1991 roku przeprowadzono pierwszy próbny start rakiety. Niestety upadek ZSRR sprawił, że dalsze prace nad kompleksem zostały spowolnione, również przez brak funduszy.

9K720 Iskander i pojazd transportowo-załadowczy 9T250E

9K720 Iskander i pojazd transportowo-załadowczy 9T250E

Pierwszy start gotowego Iskandera przeprowadzono dopiero 25 października 1995 roku. Rosyjscy dowódcy planowali, że do 2001 roku zostaną zakończone próby państwowe i rozpoczną się dostawy seryjnych kompleksów. Tak się jednak nie stało i dopiero w 2004 roku zakończono próby a pierwsze seryjne Iskandery zaczęły wchodzić do służby w 2007 roku.

Początkowo nowa rakieta oceniana była przez zagranicznych specjalistów i wojskowych jako zwyczajna modyfikacja wcześniejszych radzieckich konstrukcji. Kolejne publiczne prezentacje, przecieki do mediów i negocjacje z potencjalnymi nabywcami zagranicznymi pozwoliły jednak na zweryfikowanie tych informacji.

9K720 Iskander

9K720 Iskander

Okazało się, że Iskander jest nie tylko nową rakietą, zaprojektowaną od podstaw, ale również w wersji dla Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej (Iskander-M) dysponuje zasięgiem do 500 km (dzięki czemu mieści się w ograniczeniach traktatu INF). Wersja eksportowa, ze względu na traktaty ograniczające rozprzestrzenianie technologii rakietowych mają natomiast zasięg do 300 km (Iskander-E).

Według dostępnych informacji, oprócz Federacji Rosyjskiej, jedynym zagranicznym użytkownikiem Iskanderów jest Armenia. Wiele państw interesuje się nabyciem rakiet tego typu, ale plany te z przyczyn finansowych i działań dyplomatycznych min. USA są skutecznie wstrzymywane.

Załadunek rakiet z pojazdy transportowego do wyrzutni

Załadunek rakiet z pojazdy transportowego do wyrzutni

Konstrukcja

Rakiety systemu 9K720 Iskander-M to lądowe pociski balistyczne krótkiego zasięgu przystosowane do przenoszenia głowic konwencjonalnych lub nuklearnych o masie do 780 kg i zasięgu do 500 km. Możliwe jest również zwiększenie zasięgu do 2000 km, ale modyfikacja ta nie jest wprowadzana ze względy na ograniczenia traktatu INF.

9K720 Iskander

9K720 Iskander

Rakieta ma długość 7,3 m i składa się z jednego stopnia. Silnik na paliwo stałe pozwala według dostępnych informacji na rozwinięcie prędkości do 6,2 Macha. Sama rakieta ma masę 3,8 tony, a głowica w zależności od wariantu może ważyć od 400 do 800 kg. Według dostępnych informacji silnik rakiety pracuje jedynie kilkanaście sekund po starcie, a następnie rakieta kontynuuje lot siłą rozpędu, cały czas manewrując.

Pociski wyposażone są w głowice samonaprowadzające, dzięki którym mają mieć bardzo dużą dokładność w porównaniu do starszych rakiet. Zastosowanie takiego systemu naprowadzania w połączeniu z systemami utrudniającymi wykrycie pocisku w trakcie lotu sprawiają, że przynajmniej w teorii, Iskandery są praktycznie nie do zestrzelenia – przynajmniej tak twierdzą źródła rosyjskie.

9K720 Iskander

9K720 Iskander

Rakiety przewożone są i odpalane z mobilnych wyrzutni zbudowanych na bazie pojazdów MZKT-7930. Pojazdy te mogą przewozić jedną lub dwie rakiety. Oprócz wyrzutni w skład kompleksu wchodzą pojazd transportowo-załadowczy 9T250E, przewożący również dwie zapasowe rakiety oraz pojazdy wskazywania celów i dowódczo-sztabowe.

Cały kompleks zaprojektowano tak, aby jak najbardziej skrócić czas odpalania rakiet i znacząco zwiększyć mobilność wyrzutni. Waga pojazdu z rakietami to 42 tony a wymiary to 12,6 m długości i 3 m wysokości. Dzięki temu mieści się ona idealnie w ładowni samolotu transportowego An-124.

Pojazd transportowo-załadowczy 9T250E

Pojazd transportowo-załadowczy 9T250E

Propagandowy straszak

Ze względu na swoje rozmiary i możliwości, Iskandery są bardzo mobilnymi środkami walki. Przerzucenie ich z jednej części Rosji do drugiej to kwestia kilku godzin lotu samolotem. Rosjanie regularnie testują możliwości szybkiego transportu tych kompleksów, zwłaszcza w sytuacjach, w których chcą zrobić szum medialny.

Informacje o przebazowaniu rakiet tego typu są podchwytywane przez media wręcz panicznie. Za każdym razem, gdy rakiety te trafiają np. do Kaliningradu (dzięki czemu mają w zasięgu prawie całą Polskę) media rozpisują się na ich temat i szukają potwierdzenia tezy o “przygotowaniach do wojny”. Zdając sobie z tego sprawę, Rosjanie ochoczo przerzucają Iskandery między bazami, aby denerwować polityków i opinię publiczną z Polski i Państw Bałtyckich.

9K720 Iskander

9K720 Iskander

Iskandery nie są jednak wbrew opiniom tabloidów i niektórych mediów żadnym zwiastunem zbliżającego się zagrożenia. Chociaż faktycznie dysponują bardzo dobrymi parametrami technicznymi i w razie konfliktu stanowią spore zagrożenie, ze względu na swoją mobilność są przerzucane z miejsca na miejsce, aby utrzymać odpowiedni poziom wyszkolenia obsługi.