Pierwsze samoloty jakie powstały były wykonane z drewna, małe i dosyć zwrotne. Szybko jednak konstruktorów lotniczych zaczęła ogarniać podobna do konstruktorów statków mania. Mania wielkości. Samoloty miały być coraz większe, coraz szybsze i miały przewozić coraz więcej pasażerów. W latach międzywojennych, największe samoloty powstawały w USA, Niemczech i w ZSRR. Rosjanie szczególnie chcieli budować duże samoloty, głównie w celach propagandowych. To właśnie w tym kraju w latach 30-tych powstały dwa potężne samoloty transportowe, które na długie lata były jedynymi z największych na świecie – Kalinin K-7 i Tupolew ANT-20.

Kalin K-7 – pasażersko-bombowy samolot transportowy

Pierwszy powstał K-7. Jego konstruktorem był Konstantin Aleksiejewicz Kalinin. Urodzony w Warszawie w 1887 roku konstruktor był podczas I wojny światowej pilotem i mechanikiem lotniczym. Po wojnie korzystając ze zdobytego doświadczeni założył w Charkowie zakłady lotnicze, specjalizujące się w budowie samolotów transportowych. Jego konstrukcje nie były zbyt spektakularne i cechowała je prostota konstrukcji, ale były odpowiednie na rosyjskie standardy. Część z nich (np. jednosilnikowy górnopłat K-5) trafiła do produkcji seryjnej.

Pod koniec lat 20-tych w biurze Kalinina zrodził się pomysł zbudowania olbrzymiego samolotu transportowego, napędzanego 6 silnikami, który stałby się dumą Związku Radzieckiego. Początkowo władze ZSRR nie były zainteresowane projektem takiego samolotu, obawiając się, że nie jest możliwe zbudowanie tak dużej maszyny latającej. Pomysłem tym zainteresował się jednak Józef Stalin, który dał zielone światło konstruktorowi i odpowiednie wsparcie finansowe na budowę wielkiego transportowca.

Zakładano, że samolot będzie występował w 3 wersjach – bombowca, wojskowego samolotu transportowego i samolotu pasażerskiego. Prace projektowe rozpoczęły się w 1929 roku. Budowę prototypu rozpoczęto w 1931 roku (według niektórych źródeł w 1932 roku) i zakończono w sierpniu 1933 roku.

Kalinin K-7

Kalinin K-7

Samolot otrzymał oznaczenie K-7 i był jednym z największych samolotów świata w swoim czasie. Miał 53 metry rozpiętości skrzydeł, masa własna wynosiła 21 ton, a startowa około 40 ton. Samolot napędzało 6 silników AM-34 o mocy 750 KM każdy. Pozwalały one na osiągnięcie prędkości około 200 km/h. Załogę stanowiło od 11 do 18 ludzi. W wersji cywilnej miał przewozić 128 pasażerów, natomiast w wersji transportowca wojska około 112 spadochroniarzy. Wersja cywilna miała dodatkowo występować w dwóch wariantach. Tradycyjnym i “lux”, cechującym się 16 luksusowymi kabinami dla 64 pasażerów. Podobno rozważano nawet możliwość przenoszenia czołgu o wadze do 8,5 tony.

Bardzo ciekawa była przewidywana konfiguracja dla samolotu bombowego. Miał być uzbrojony w 8 działek kalibru 20 mm oraz 8 karabinów maszynowych kalibru 7,62 mm. W lukach bombowych miało znaleźć się miejsce dla aż 16 ton bomb. Stanowiska strzeleckie były tak rozłożone, aby zmaksymalizować pole ostrzału. Eliminując martwe pola samolot w każdym kierunku chroniony był przez aż trzech strzelców.

Załoga Kalinina K-7

Załoga Kalinina K-7

Według pierwotnych planów samolot miał mieć drewnianą konstrukcję, ale Kalinin uznał, że nie będzie ona wystarczająco wytrzymała jak na tak wielką konstrukcję. Ostatecznie maszyna otrzymała metolową konstrukcję. Samolot wyróżniał się bardzo nietypowym kształtem. Olbrzymie skrzydła miały powierzchnię kilkuset metrów kwadratowych i grubość dochodzącą nawet do 2,3 metra. Ciekawie wyglądał również ogon, konstrukcyjnie wyglądający tak samo jak w amerykańskim samolocie P-38 Lightning – układ tzw. dwukadłubowy. Całość dopełniały dwie olbrzymie gondole podwozia, z których jedna służyła jako wejście do samolotu. Istotną cechą samolotu była konstrukcja zespołu napędowego. Zwykle, w samolotach nie ma dostępu do silników podczas lotu. w K-7 było jednak inaczej. Dzięki specjalnym korytarzom w skrzydłach, mechanicy pokładowi mogli na bieżąco serwisować silniki nawet podczas lotu.

Zanim rozpoczęły się pierwsze próby samolotu, konstruktorzy uznali, że 6 silników nie będzie wystarczających do napędzenia tak wielkiej maszyny. Dodano więc siódmy silnik pchający pomiędzy ogonami. Niestety już podczas pierwszych prób kołowania wyszły na jaw problemy techniczne. Ilość silników wprawiała konstrukcję samolotu w takie drgania, że płyty poszycia zaczęły się rozchodzić. Mimo to, 19 sierpnia 1933 roku samolot wzbił się w powietrze i wykonał krótki lot. Za sterami zasiedli M.A. Snegirew i A.N. Giatsinskij. Nie był to jednak pełen oblot samolotu. Ujawnione wówczas problemy z wibracjami były jednak tak duże, że maszynę  szybko wtoczono do hangaru, gdzie skrócono ogon, tak aby zminimalizować drgania. Rozwiązanie to w znacznym stopniu je wyeliminowało.

Kalinin K-7

Kalinin K-7

Po wprowadzeniu poprawek, wczesnym rankiem 21 sierpnia samolot wzbił się w powietrze po raz kolejny. Dzień ten uznaje się za oblot maszyny. Nie do końca wiadomo kto siedział za sterami K-7, ponieważ początkowo mieli to być P.I. Baranow i M.M. Gromow, ale tuż przed lotem jednego z nich miał zastąpić sam Kalinin. W kolejnych lotach ponownie uczestniczył natomiast Snegirew.

Po wykonaniu kilku próbnych lotów piloci i konstruktorzy uznali, że samolot ma bardzo dobre właściwości pilotażowe. 20 listopada zaplanowano ostatnie testy fabryczne nowego transportowca. Z przyczyn organizacyjnych nie powiodły się, więc przesunięto je na następny dzień.

O godzinie 14:00, 21 listopada 1933 roku K-7 wystartował do lotu, który po wykonaniu kilku kółek nad lotniskiem miał zakończyć się pięciogodzinną podrożą do Moskwy. Na pokładzie znajdowało się 20 osób. Krótko po starcie samolot miał wykonać przelot testowy nad lotniskiem. Niestety nagle będąc na bardzo małej wysokości samolot zanurkował i uderzając o drzewa rozbił się. Aż 15 członków załogi zginęło.

Model samolotu Kalinin K-7

Model samolotu Kalinin K-7

W wyniku śledztwa jakie przeprowadzono, uznano, że powodem katastrofy były nadmierne wibracje spowodowane zbyt gwałtownym przyśpieszeniem. Doprowadziły one do uszkodzenia statecznika i utraty kontroli nad maszyną. Katastrofa K-7 była olbrzymim szokiem dla Kalinina. Mimo to rząd złożył zamówienie na dwa kolejne samoloty. Jeden z nich miał być bombowcem a drugi samolotem pasażerskim. Niestety zmieniająca się sytuacja polityczna w ZSRR sprawiła, że prac nie dokończono, a w 1935 roku zezłomowano to co do tej pory zbudowano. Sam Kalinin popadł wówczas w niełaskę władz i w 1938 roku został aresztowany i stracony w ramach czystek.

Niektórzy uważają, że za katastrofą K-7 krył się spisek zorganizowany przez Tupolewa, który obawiał się, że konstrukcja Kalinina będzie lepsza od jego projektów. Nigdy jednak nie potwierdzono tych informacji.

1 2
Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.