Pierwszy prawdziwy lotniskowiec – HMS Argus

Przełomem w rozwoju lotniskowców był rok 1916. Brytyjczycy kupili wówczas niedokończony włoski liniowiec Conte Rossa i rozpoczęli jego przebudowę na pierwszy w historii lotniskowiec. Od samego początku planowano tak przygotować jednostkę, aby służyła tylko i wyłącznie do obsługiwania samolotów. Na całej długości kadłuba zbudowano płaski pokład, dzięki czemu samoloty mogły spokojnie lądować i startować.

Pierwszy prawdziwy lotniskowiec - HMS Argus w 1918 roku

Pierwszy prawdziwy lotniskowiec – HMS Argus w 1918 roku

Budowa Conte Rossa rozpoczęła się jeszcze przed wojną, jednakże przerwano ją, właśnie ze względu na wybuch konfliktu. Jednostka była w dosyć zaawansowanym stanie budowy, kiedy brytyjska admiralicja zainteresowała się jej pozyskaniem, co nastąpiło 20 września 1916 roku. Uznano wówczas, że pierwszy lotniskowiec będzie miał dwa pokłady – na rufie i na dziobie, a po środku znajdować będzie się komin.

Podczas testów okazało się, że taka konstrukcja będzie bardzo kłopotliwa. Po pierwsze lądujące samoloty musiałyby się przebić przez dym z kominów, a dodatkowo, aby przygotować samolot do startu należało go przenieść z rufy na dziób. Podjęto wówczas decyzję o przebudowie jednostki tak, aby miała pokład startowy przez całą długość.

Okręt miał 172 metry długości i wyporność około 16 tysięcy ton. Pokład startowy miał natomiast 167 metrów długości. Załogę stanowiło 495 marynarzy. Wewnątrz kadłuba umieszczono hangar na około 20 samolotów. Miał on 90 metrów długości i 15 szerokości. Do transportu samolotów na pokład służyły dwie windy. Budowę okrętu zakończono wodowaniem 2 grudnia 1917 roku. Lotniskowiec otrzymał nazwę HMS Argus i wszedł do służby 16 września 1918 roku. Jednostka nie wzięła udziału w walkach, ponieważ pierwszy próbny start z jej pokładu miał miejsce 1 października 1918 roku.

HMS Argus pod koniec lat 20-tych

HMS Argus pod koniec lat 20.

Okręt mimo, iż stał się pierwowzorem dla dzisiejszych lotniskowców, w swoich czasach był bardzo kiepską jednostką. Jego znaczna wysokość  sprawiała, że jego stateczność była dosyć słaba. Również napęd nie był najlepszy ze względu na masę jednostki. W latach 20. przeprowadzono w związku z tym liczne modernizacje okrętu.

Jedną z nich było zamontowanie jednej windy o dużym udźwigu zamiast dwóch mniejszych. Dodano specjalne podwodne dobudówki, chroniące przed torpedami. Ich głównym zadaniem było jednak zwiększenie stabilności jednostki i jej zanurzenia. Dodatkowo dodano nowe wyposażenie wewnętrzne, które jeszcze bardziej wpłynęło na zanurzenie jednostki.

Sopwith 1-1/2 Strutter - to właśnie zmodyfikowana wersja tego samolotu trafiła na wyposażenie Argusa

Sopwith 1-1/2 Strutter – to właśnie zmodyfikowana wersja tego samolotu trafiła na wyposażenie Argusa

Pierwszymi samolotami na pokładzie HMS Argus były maszyny typu Sopwith 1-1/2 Strutter i Sopwith Pup. W kolejnych latach na jego wyposażenie weszły inne samoloty, takie jak Sopwith Camel, Airco DH.9As czy też Parnall Panther i Fairey IIIC. W latach 20. na wykorzystywano na nim również samoloty typu Gloster Nightjar, Fairey Flycatcher, Avro Bison i Bristol F.2 Fighter.

W 1929 roku Argusa przeniesiono do rezerwy i zaczęto prowadzić na nim prace remontowe i eksperymentalne. Przeprowadzono również modernizację i zamontowano nowy napęd, ale nie zwiększyło to znacząco prędkości. Przez pewien czas testowano również katapulty parowe, które zostały później zdemontowane.

W 1938 roku okręt powrócił do służby jako okręt treningowy. Rolę tę pełnił do 1940 roku, kiedy w związku z brakiem odpowiedniej ilości lotniskowców, brytyjska admiralicji zdecydowała się na wcielenie wiekowego okrętu do służby jako jednostki pierwszoliniowej. Nie było to najlepsze zadanie dla okrętu, więc wykorzystywano go raczej jako transportowiec samolotów. Najczęściej Argus pływał na Maltę oraz do Murmańska.

Hangar HMS Argus podczas II wojny światowej - około 1943 roku

Hangar HMS Argus podczas II wojny światowej – około 1943 roku

W 1942 roku podjęto decyzję o wykorzystaniu lotniskowca podczas desantu w Afryce Północnej. Podczas tej operacji, okręt trafiła jedna bomba lotnicza. Po powrocie do Wielkiej Brytanii i remoncie, Argus powrócił do roli okrętu treningowego. W tej roli funkcjonował do września 1944 roku. Ostatni start samolotu z jego pokładu miał miejsce 27 września 1944 roku. Następnie okręt wycofano z służby i zamieniono na pływające kwatery dla marynarzy. W 1945 roku zdecydowano się na ostateczne wycofanie okrętu z eksploatacji i jego złomowanie. 5 grudnia 1946 roku HMS Argus trafił do stoczni złomowej w Inverkeithing. Tak zakończyła się historia pierwszego prawdziwego lotniskowca.

HMS Argus nie był jednak jedynym lotniskowcem, który powstał podczas I wojny światowej w Wielkiej Brytanii. To co go wyróżnia, to fakt, że prawie od samego początku był projektowany jako okręt z jednym długim pokładem startowym. Pozostałe lotniskowce z końca Wielkiej Wojny były zwykle przebudowywanymi okrętami innych typów i często bardzo ciekawych i dziwnych konstrukcjach.

1 2 3
Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.