RMS Titanic

Kolejnym liniowcem typu Olympic i najbardziej znanym z trzech statków był Titanic. Jego budowę rozpoczęto 31 marca 1909 roku. Wodowanie miało miejsce 31 maja 1911 roku. Prace wykończeniowe trwały do 2 kwietnia 1912 roku, a w swój pierwszy rejs jednostka wyruszyła 10 kwietnia tego samego roku.

Dziób Titanica podczas budowy

Dziób Titanica podczas budowy

Pod względem konstrukcyjnym statek ten był identyczny jak Olympic. Budowano go zresztą równolegle. Prace nad jednostką zakończyłyby się wcześniej, ale po zderzeniu Olympica z krążownikiem Hawke trzeba było przenieść część stoczniowców i materiałów do prac remontowych. Podczas budowy Titanica zginęło 6 osób, 28 doznało poważnych obrażeń a 246 zostało rannych.

Po zakończeniu 2 kwietnia prac wykończeniowych Titanic wyruszył z Belfastu do Southampton, skąd zabrał pasażerów i ładunek w swój pierwszy rejs przez Atlantyk. Na pokładzie statku znalazło się 908 członków załogi (niektóre źródła wspominają o 885 osobach) i 1316 pasażerów (325 w pierwszej klasie, 285 w drugiej i 706 w trzeciej) – łącznie 2224 osób. Nie był to komplet, ponieważ statek mógł zabrać na pokład 2566 pasażerów (1034 w pierwszej klasie, 510 w drugiej i 1022 w trzeciej). Kapitanem został Edward Smith, który dobrze znał statek ze względu na jego podobieństwo do Olympica.

Śruby Titanica

Śruby Titanica

Liczba pasażerów Titanica – dane na temat ilości osób na pokładzie Titanica są dosyć sprzeczne. Mimo dosyć dokładnych list pasażerów I i II klasy, pasażerowie III klasy nie byli tak dokładnie liczeni. Podane dane wydają się być w miarę sprawdzone, ale przeglądając różne źródła można zauważyć liczne różnice. Dotyczy to również ilości ofiar, oraz liczby uratowanych osób.

Na pokładzie znalazło się wiele znanych osób, głównie milionerów i przemysłowców wraz z rodzinami oraz standardowo imigranci z całej Europy. Najbardziej znanymi pasażerami byli John Jacob Astor IV z żoną, przemysłowiec Benjamin Guggenheim, właściciele sieci Macy’s – Isidor Straus z żoną, Margaret “Molly” Brown oraz Thomas A. Andrews i dyrektor linii White Star – Joseph Bruce Ismay.

Pierwszy rejs rozpoczął się 10 kwietnia 1912 roku. Titanic skierował się wówczas do Cherburga skąd zabrał dodatkowych pasażerów, a następnie skierował się do Queenstown, gdzie dotarł 11 kwietnia i zabrał ostatnich pasażerów. W Cherburgu pasażerów na pokład Titanica przewieziono na pokładzie statku SS Nomadic. Ten mały 67 metrowy statek wykorzystywano do transportu pasażerów z portu do liniowców, aby nie musiały one wpływać do portu.

Nomadic współcześnie (fot. Wikimedia Commons)

Nomadic współcześnie (fot. Wikimedia Commons)

Nomadic został zbudowany w 1911 roku specjalnie dla White Star. Wycofano go z eksploatacji w połowie lat 30. W kolejnych latach jednostka trafiała w różne ręce i… przetrwała do dnia dzisiejszego.

Podróż do Nowego Jorku przebiegała początkowo spokojnie. Do tego stopnia, że kapitan zdecydował się na podróż z maksymalną prędkością. Chociaż nie zakładano, że podczas rejsu Titanic będzie walczył o Błękitną Wstęgę, kapitan uznał, że warto spróbować. Była to bardzo nieodpowiedzialna decyzja, ponieważ wcześniej załoga otrzymała informacje o licznych górach lodowych na Atlantyku.

Titanic podczas prac wykończeniowych

Titanic podczas prac wykończeniowych

Niestety 14 kwietnia w godzinach nocnych obserwatorzy na pokładzie zauważyli tuż przed dziobem statku górę lodową. Nie mieli oni lornetek, dlatego też nie widzieli jej wcześniej. Mimo natychmiastowej reakcji i zmiany kursu statek płynął zbyt szybko aby wykonać odpowiedni zwrot.

Śruby Titanica

Śruby Titanica

Titanic zderzył się z górą lodową prawą burtą o godzinie 11.40. Doszło do rozszczelnienia kadłuba poniżej linii wodnej. Do dnia dzisiejszego nie wiadomo jak duże ono było, ale współczesne badania wykazują, że mogło mieć zaledwie około 3-4 m2. Mówi się jednak, że doszło do uszkodzenia kadłuba na długości aż 5 wodoszczelnych przedziałów.  Teoretycznie statek powinien bez problemu utrzymać się na wodzie z zalanymi 4 przedziałami na dziobie lub rufie, albo dwoma dowolnymi przedziałami.

Niestety ze względu na zbyt małą wysokość grodzi i brak pełnej szczelności poszczególnych przedziałów woda zaczęła przelewać się do kolejnych części statku. Znajdujący się na pokładzie główny projektant statku – Thomas Andrews zdał sobie sprawę z tego, że statek zatonie. Pompy nie były w stanie wypompować wlewającej się wody.

Prawdopodobnie ostatnie zdjęcie na którym widać Titanica

Prawdopodobnie ostatnie zdjęcie na którym widać Titanica

Rozpoczęto chaotyczną ewakuację. Brak procedur, sprzeczne rozkazy i brak przygotowania załogi doprowadził do tego, że część szalup spuszczanych do wody nie była nawet w połowie zapełniona. Radiotelegrafiści zaczęli nadawać wołania o pomoc. Odpowiedział liniowiec Carpathia, który natychmiast skierował się na miejsce katastrofy.

15 kwietnia 1912 roku o godzinie 2.20 Titanic zatonął a ponad 1500 osób zginęło. Jedynie 710 (lub 730) osób zostało uratowanych. Kilka godzin później przypłynęła Carpathia. Równocześnie świadkiem tragedii był znajdujący się kilkadziesiąt mil dalej statek SS Californian. Jego kapitan źle zinterpretował sygnały świetlne nadawane z tonącego Titanica. Dodatkowo nikt nie wpadł na pomysł uruchomienia radia. Gdyby załoga Californian zareagowało odpowiednio, prawdopodobnie udałoby się uratować znacznie więcej osób. Według dostępnych informacji na pokładzie Titanica znajdował się jeden Polak – urodzony w Warszawie Berk Pickard. Przeżył katastrofę.

RMS Titanic

RMS Titanic

Do końca na Titanicu grała orkiestra. Muzycy uznali, że uspokoi to trochę pasażerów. Wszyscy zginęli. Ich los podzielił również kapitan Edward Smith i ponad 3/4 załogi.

RMS Titanic

RMS Titanic

Tonąc Titanic przełamał się na pół. Dziób statku szybko zatonął, a rufa prawdopodobnie pozostawała na powierzchni jeszcze kilka minut po czym również zatonęła. Wrak spoczął na głębokości ponad 3800 metrów. Uderzając o dno obie części jednostki uległy olbrzymim uszkodzeniom. Resztki Titanica rozproszyły się na dnie na bardzo dużym obszarze.

Po zatonięciu na miejsce katastrofy powróciło kilka szalup w celu wyłowienia osób, które przeżyły. Udało się wyłowić 4 osoby, z których jedna zmarła.

RMS Titanic - pokolorowana wersja wcześniejszej fotografii

RMS Titanic – pokolorowana wersja wcześniejszej fotografii

W ciągu kilku następnych dni na miejsce tragedii przypłynęło kilka statków, których zadaniem było wyłowienie ciał ofiar. Udało się wyłowić 333 ciała. W kolejnych miesiącach odnajdywano jeszcze wiele szczątków Titanica w różnych częściach oceanu.

RMS Titanic

RMS Titanic

Ze względu na olbrzymią głębokość na jakiej znalazł się wrak, udało się do niego dotrzeć dopiero w latach 80. Ekspedycja pod dowództwem Roberta Ballarda odnalazła wrak 1 września 1985 roku. W kolejnych latach jeszcze wielokrotnie schodzono do wraku i wydobywano z niego różne fragmenty i artefakty, które zasiliły muzea i kolekcje na całym świecie.

Ballard podczas ekspedycji do wraku Titanica w 1986 roku

Ballard podczas ekspedycji do wraku Titanica w 1986 roku

Dzięki wydobytym fragmentom statku udało się przeprowadzić dodatkowe badania przyczyn katastrofy. W połączeniu z wnioskami z dochodzenia z 1912 roku uznano, że katastrofę spowodował idealny zbieg okoliczności i błędów załogi oraz konstrukcyjnych okrętu.

Nagłówek New York American z 16 kwietnia 1912 roku

Nagłówek New York American z 16 kwietnia 1912 roku

Pomijając tak oczywiste kwestie jak zbyt mała ilość łodzi ratunkowych, brak lornetek na stanowiskach obserwacyjnych i brak procedur ewakuacyjnych, śledczy uznali, że konstrukcja statku była wadliwa. Zwłaszcza użyta stal. Była ona bardzo krucha i łatwo ulegała uszkodzeniom. Również konstrukcja grodzi wodoszczelnych była nieodpowiednia.

Co ciekawe śledczy uznali, że gdyby Titanic uderzył w górę lodową dziobem i wbił się w nią, prawdopodobnie by nie zatonął. Tym samym okazało się, że racjonalna decyzja o ominięciu góry okazała się jednym z wielu powodów katastrofy.

RMS Titanic

RMS Titanic

W rezultacie katastrofy i śledztwa zmieniono konstrukcję budowanego wówczas Britannica oraz zmodernizowano Olympica. Równocześnie wprowadzono zmiany w przepisach morskich wymuszając na armatorach wprowadzenie odpowiedniej ilości szalup dla wszystkich osób znajdujących się na pokładzie statku. Uznano również, że radiostacje na statkach powinny funkcjonować przez 24 godziny. Dodatkowo wprowadzono specjalny system patroli, który pozwalał na identyfikację i oznaczenie pozycji gór lodowych.

Jedno z najsłynniejszych zdjęć wraku Titanica (fot. NOAA/IFE/URI)

Jedno z najsłynniejszych zdjęć wraku Titanica (fot. NOAA/IFE/URI)

1 2 3 4 5
Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.