Yamato

Pierwszym okrętem typu był Yamato. Stępkę pod niego położono 4 listopada 1937 roku w stoczni Marynarki Wojennej w Kure. Wodowanie miało miejsce 8 sierpnia 1940 roku, a próby rozpoczęto na przełomie października i listopada 1941 roku. Oficjalnie do służby Yamato wszedł kilka dni po ataku na Pearl Harbor, 16 grudnia 1941 roku.

Yamato podczas prób

Yamato podczas prób

Budowa pancernika od samego początku przebiegała w pełnej tajemnicy. Suchy dok w Kure musiał przejść przebudowę, aby pomieścić budowany okręt – pogłębiono go i przykryto dachem i siatkami maskującymi. W trakcie prac celowo podawano fałszywe dane na temat różnych parametrów, starając się ukryć zarówno wymiary okrętu jak i faktyczny kaliber dział, które oznaczano jako armaty kalibru 406 mm.

Służba pancernika Yamato przez długi czas nie owocowała w zbyt wiele ciekawych epizodów. Potężny pancernik od 12 lutego 1942 roku do 11 lutego 1943 roku pełnił rolę okrętu flagowego admirała Isoroku Yamamoto. W trakcie przegranej przez Japonię bitwy o Midway pancernik znajdował się zbyt daleko, aby wziąć udział w walkach.

Do grudnia 1943 roku pancernik wykonał tylko kilka rejsów, ale nie uczestniczył w żadnych działaniach bojowych. Na początku 1944 roku Yamato wraz z siostrzanym Musashi przebudowano tak, aby zwiększyć możliwość transportu żołnierzy. Do czerwca oba okręty wykorzystywano w nowej roli i kilkukrotnie zmodernizowano w trakcie pobytów w Kure.

Yamato

Yamato

W trakcie bitwy na Morzu Filipińskim w czerwcu 1944 roku pancernik nie brał udziału w walkach. Dopiero w październiku Yamato po raz pierwszy wziął udział w operacji bojowej podczas bitwy w zatoce Layte w dniach 22-25 października. Była to największa bitwa powietrzno-morska w historii – uczestniczyło w niej łącznie około 200 okrętów różnego typu i ponad 1500 samolotów.

W trakcie bitwy, 23 października grupa bojowa w skład której wchodził Yamato została zaatakowana przez dwa okręty podwodne, które zatopiły dwa krążowniki i uszkodziły trzeci oraz lotnictwo. Pancernik został dwukrotnie trafiony bombami, a trzecia eksplodowała na tyle blisko kadłuba, że doprowadziła do jego rozszczelnienia i przecieków. 24 października Yamato stoczył pojedynek artyleryjski z kilkoma mniejszymi okrętami US Navy oraz lotnictwem.

Wynik bitwy był niekorzystny dla Japończyków, ale sam Yamato został tylko lekko uszkodzony – zginęło 17 marynarzy. Była to ostatnia operacja pancernika w 1944 roku. Aż do kwietnia 1945 roku okręt pozostawał w Kure, gdzie przeprowadzono na nim stosowne naprawy i kolejną modernizację uzbrojenia przeciwlotniczego.

Yamato

Yamato

Pod koniec marca Japończycy wiedzieli, że w niedługim czasie rozpocznie się atak na Okinawę. Tym samym wojna niebezpiecznie zaczęła zbliżać się do centrum kurczącego się japońskiego mocarstwa. Sytuacja strategiczna była fatalna, w wyniku stoczonych pod koniec 1944 roku bitew Japońska Flota praktycznie przestała istnieć. Jej resztki ukrywały się w portach i nie stanowiły żadnego zagrożenia dla olbrzymiej floty US Navy.

W związku z tym podjęto wyjątkowo nietypową decyzję o wykorzystaniu największego pancernika na świecie w roli fortu artyleryjskiego na Okinawie. W ramach operacji Ten-go pancernik miał udać się w rejon wyspy a następnie kapitan miał go osadzić na plaży. W ten sposób pancernik mógłby stosunkowo długo wspierać obrońców wyspy swoją artylerią, bez obawy przed zatonięciem.

Ostatni, samobójczy rejs Yamato rozpoczął się 6 kwietnia 1945 roku. Pancernik w asyście lekkiego krążownika Yahagi i 8 niszczycieli opuścił port w Tokuyama, gdzie przeprowadzono przygotowania do misji i udał się na Okinawę. Niestety od samego początku Amerykanie wiedzieli o japońskich planach dzięki złamaniu szyfrów Marynarki Wojennej.

Yamato podczas ataku amerykańskiego lotnictwa - 26 października 1944 roku

Yamato podczas ataku amerykańskiego lotnictwa – 26 października 1944 roku

Krótko po wyjściu z portu grupa została zauważona przez amerykańskie okręty podwodne USS Threadfin i USS Hackleback, które zaczęły śledzić japońskie okręty.  Wczesnym rankiem 7 kwietnia załoga Yamato zdała sobie sprawę z rosnącego zagrożenia ze strony amerykańskiej floty i rozpoczęła przygotowania do walki. O 8.23 rano grupę namierzyły amerykańskie łodzie latające, które miały koordynować ataki lotnictwa.

Około godziny 11.00 nad zespołem pojawiły się amerykańskie myśliwce, które nie napotkawszy samolotów wroga odleciały. O 12.30 zespół został zaatakowany przez pierwszą falę amerykańskich bombowców nurkujących i torpedowych z lotniskowców US Navy znajdujących się wokół Okinawy. Lotnictwo rozpoczęło intensywne naloty. Pierwsze dwie bomby trafiły w Yamato o 12.41 niszcząc kilka stanowisk obrony przeciwlotniczej. Kolejne bomby uszkodziły kilka stanowisk dział kalibru 155 i 127 mm. O 12.45 pancernik został trafiony torpedą w prawą burtę.

Nalot zakończył się o 12.47, ale już o 13.00 nad zgrupowaniem pojawiły się kolejne samoloty. Kolejne trafienia bombami i torpedami doprowadziły do zniszczenia znacznej części działek przeciwlotniczych kalibru 25 mm, ujawniając ich olbrzymią wadę – stanowiska nie były osłonięte. Uszkodzenia zadane torpedami doprowadziły do przechyłu, który zniwelowano poprzez zalewanie pomieszczeń po przeciwnej stronie kadłuba. O 13.40 nastąpił trzeci, ostateczny atak amerykańskiego lotnictwa.

Yamato podczas ataku amerykańskiego lotnictwa - 26 października 1944 roku

Yamato podczas ataku amerykańskiego lotnictwa – 26 października 1944 roku

Przez kilkanaście minut w pancernik trafiło kolejnych kilka bomb i torped które doprowadziły do uszkodzenia napędu i steru, przez co Yamato utracił możliwość manewrowania. Większość działek przeciwlotniczych została zniszczona, a szalejące na pokładzie pożary były nie do opanowania. O 14.05 został wydany rozkaz opuszczenia okrętu. Zniszczenia były jednak tak duże, że pozostała przy życiu załoga nie była w stanie opuścić pokładu.

Yamato zatonął około godziny 14.23. Krótko przed przewróceniem się na burtę eksplodował magazyn amunicji na dziobie. W wyniku wybuchu powstał grzyb mający wysokość aż 6 kilometrów. W trakcie bitwy zginęło 2055 z 2332 marynarzy znajdujących się na pokładzie. Ostatecznie Yamato został trafiony przez 11 lub 13 torped i 8 bomb. Zatonął również krążownik Yahagi i 4 niszczyciele. Co ciekawe, Amerykanie utracili w wyniku tej bitwy tylko 10 samolotów.

Tak zakończyła się historia największego japońskiego pancernika.

1 2 3
Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.