Nad przełęczą Jungfraujoch w Szwajcarii znajduje się jedno z najwyżej położonych obserwatorium astronomicznych w Europie – Obserwatorium Sphinx. Zbudowano je w 1937 roku, głównie dzięki ukończonej w 1912 trasie kolei zębatej Jungfraubahn.

Obserwatorium znajduje się na wysokości 3571 m nad poziomem morza i jest jednym z najwyżej położonych obiektów tego typu w Europie oraz jednym z wyżej położonych w skali całego świata. W skład kompleksu wchodzi 76 cm Teleskop Cassegraina, spektrometr słoneczny, lidar, stacja meteorologiczna, cztery laboratoria i dwa tarasy widokowe, zapewniające możliwość podziwiania panoramy Alp.

Obserwatorium Sphinx (fot. Eric Hill/Wikimedia Commons)

Obserwatorium Sphinx (fot. Eric Hill/Wikimedia Commons)

Oprócz samego budynku obserwatorium, nieco niżej, na wysokości 3450 m nad poziomem morza znajduje się drugi budynek stacji badawczej. Mieści on 5 laboratoriów, w tym dwa przystosowane do eksperymentów chemicznych, warsztat mechaniczny, sprężarkę powietrza przystosowaną do zaopatrywania w ciekły azot, bibliotekę, jadalnię, kuchnię, dziesięć pokoi i łazienki z prysznicami. Obecnie kompleks jest w pełni zaopatrzony w prąd, wodę, telefon i internet. Temperatury powietrza w tym miejscu wahają się między -37 °C a +10 °C, przy czym średnia temperatura w skali roku wynosi około -8,2 °C.

Obserwatorium oprócz zadań badawczych spełnia obecnie rolę atrakcji turystycznej. Do obserwatorium biegnie trasa kolei zębatej Jungfraubahn, której najwyższa, ostatnia stacja znajduje się na wysokości 3454 m nad poziomem morza. Większość trasy kolei biegnie przez wydrążone w górze tunele.

Obserwatorium Sphinx (fot. Xxlstier/Wikimedia Commons)

Obserwatorium Sphinx (fot. Xxlstier/Wikimedia Commons)

Historia tej trasy sięga 1893 roku. Koncesję na jej budowę nadano 21 grudnia 1894 roku, a 27 lipca 1896 roku wydano pozwolenie na budowę. Ostatecznie prace nad tunelem zakończono 21 lutego 1912 roku o godzinie 5:35. Po 16 latach prac, 1 sierpnia 1912 roku otwarto oficjalnie ostatni odcinek trasy. Trasa umożliwiła dotarcie na szczyty wokół przełęczy Jungfraujoch. Koszt jej budowy wyniósł 16 mln franków szwajcarskich. Ze względu na różnice wysokości, zastosowano system kolei zębatej. Na przestrzeni lat zmieniano system przenoszenia napędu i działania kolei. Obecnie wykorzystywany jest system von Rolla, w którym napęd przenoszony jest tylko na koło zębate. Zainstalowano go w 1951 roku.

Obserwatorium Sphinx (fot. needpix.com)

Obserwatorium Sphinx (fot. needpix.com)

Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.