USS Akron (ZRS-4)

Pierwszym zbudowanym sterowcem był USS Akron. Budowę rozpoczęto 31 października 1929 roku i zakończono 8 sierpnia 1931 roku. Do służby maszyna weszła 27 października 1931 roku. Prace prowadzone były w Goodyear Airdock w Akron w nowej hali sterowcowej zbudowanej z myślą o obsłudze sterowców tego typu.

USS Akron po wytoczeniu z hangaru po raz pierwszy

USS Akron po wytoczeniu z hangaru po raz pierwszy

Oblot Akrona miał miejsce 2 listopada 1931 roku. Aż do końca roku prowadzone były próby sterowca, ale jeszcze bez wykorzystania samolotów (które dostarczono dopiero w połowie 1932 roku). W styczniu 1932 roku Akron wziął udział w pierwszych większych manewrach. W ich trakcie sprawdzono możliwości rozpoznawcze maszyny.

Wyniki ćwiczeń był zadowalające, duży zasięg i możliwość przebywania w powietrzu przez kilka dni były wielką zaletą. Z drugiej strony brak samolotów sprawiał, że Akron niczym nie różnił się od mniejszych sterowców.

Curtiss F9C Sparrowhawk w hangarze USS Akron

Curtiss F9C Sparrowhawk w hangarze USS Akron

Niestety 22 lutego 1932 roku Akron uległ wypadkowi, uderzając ogonem o ziemię. Uderzenie było tak silne, że uszkodzeniu uległa część konstrukcji sterowca. W związku z tym wysłano go do naprawy, zakończonej dopiero 28 kwietnia.

Po powrocie do służby Akron rozpoczął kolejną serię testów. Jednym z nich były próby specjalnej gondoli rozpoznawczej (nazywanej spy basket) podwieszonej pod sterowcem. Miała ona zapewnić możliwość prowadzenia obserwacji nawet jeśli sterowiec znajdował się ponad chmurami. Rozwiązanie to nie zyskało jednak zbyt dużej popularności ze względu na problemy z stabilnością podwieszonej kilkadziesiąt metrów pod maszyną gondoli.

Consolidated N2Y podczas pierwszych prób

Consolidated N2Y podczas pierwszych prób

3 maja 1932 roku przeprowadzono najważniejszy test – po raz pierwszy użyto system obsługi samolotów. W trakcie prób wykorzystano lekki samolot szkolny Consolidated N2Y oraz prototyp docelowego samolotu jaki miał znaleźć się na wyposażeniu sterowca – Curtis XF9C-1 Sparrowhawk. Pilotami, którzy przeprowadzili loty byli Daniel W. Harrigan i Howard L. Young.

Wszystkie próby okazały się wielkim sukcesem. Tzw. trapezowy system podczepiania samolotów sprawdzał się idealnie, pozwalając na przyjmowanie i wypuszczanie samolotów bez żadnych problemów. Mimo to służba Akrona nie należała do spokojnych. W trakcie lotów doszło do kilku wypadków, w wyniku których sterowiec doznał uszkodzeń. Ich powodem były przede wszystkim rozmiary maszyny i liczne błędy załogi.

Curtiss F9C Sparrowhawk

Curtiss F9C Sparrowhawk

Niestety 4 kwietnia 1933 roku doszło do tragicznej katastrofy. Podczas lotu u wybrzeży Nowej Anglii w trakcie którego załoga miała dostroić nadajniki radiowe Akron wpadł w silne turbulencje. Mimo podjętych przez załogę działań, sterowiec opadł do oceanu. Zginęło 73 z 89 osób na pokładzie. Głównym powodem tak dużych strat był brak kamizelek ratunkowych. Katastrofa była wielkim ciosem dla US Navy i zapoczątkowała zmierzch sterowców w USA.

USS Macon (ZRS-5)

Drugim sterowcem typu Akron był USS Macon. Jego budowę rozpoczęto 1 maja 1931 roku i zakończono 11 marca 1933 roku. Do służby maszyna weszła 23 czerwca 1933 roku. W trakcie budowy wprowadzono w jego konstrukcji kilak zmian na podstawie doświadczeń z eksploatacji Akrona. Głównie chodziło o wzmocnienie szkieletu.

USS Macon w trakcie wytaczania z hangaru

USS Macon w trakcie wytaczania z hangaru

Macon wszedł do służby już po katastrofie Akrona, w związku z tym był w pewnym sensie jego następcą. W trakcie jego eksploatacji skupiono się bardziej na rozwijaniu technik obserwacyjnych, a nie na kwestiach technicznych jak w przypadku poprzednika.

Pierwsze próby z wykorzystaniem samolotów rozpoczęto już 6 lipca. W ich trakcie załoga uznała, że samoloty wykorzystywane na pokładzie sterowca nie potrzebują tradycyjnego podwozia, ponieważ i tak muszą “lądować na sterowcu”. W związku z tym zaczęto je usuwać, dzięki czemu zwiększono zasięg myśliwców (Sparrowhawk miał stałe podwozie). W 1934 roku na wyposażenie Macona wszedł nowy typ samolotów – dwumiejscowy Waco UBF XJW-1.

USS Macon w hangarze pod koniec budowy

USS Macon w hangarze pod koniec budowy

12 lutego 1935 roku po 50 lotach kariera sterowca niestety dobiegła końca. W trakcie lotu u wybrzeży Kalifornii Macon trafił na potężną burzę. Silny wiatr oderwał fragment ogona (który uległ uszkodzeniu kilka miesięcy wcześniej i nie został wystarczająco naprawiony). Fragmenty konstrukcji uszkodziły zbiorniki z helem a sterowiec utracił sterowność.

USS Macon

USS Macon

Mimo prób opanowania sytuacji, dowódca podjął błędne decyzje o zwiększeniu wysokości i zrzuceniu balastu (nie wiedział jeszcze o skali uszkodzeń). Doprowadziło to nadmiernego wzrostu ciśnienia w pozostałych zbiornikach helu, co doprowadziło do ich rozszczelnienia i utraty gazu. Sterowiec spadł do oceanu a 2 z 76 członków załogi zginęło. Straty były mniejsze niż w przypadku Akrona, ponieważ załoga miała już na wyposażeniu kamizelki ratunkowe.

Utrata Macona definitywnie zakończyła erę sterowców szkieletowych w służbie US Navy. W kolejnych latach wprowadzano do eksploatacji jedynie sterowce ciśnieniowe, nie posiadające szkieletu.

Resztki jednego Curtissa F9C Sparrowhawk we wraku USS Macon

Resztki jednego Curtissa F9C Sparrowhawk we wraku USS Macon

Latające lotniskowce

Amerykańskie sterowce typu Akron były jedynymi prawdziwymi latającymi lotniskowcami w historii. W wielu krajach podejmowano próby stworzenia różnych maszyn o podobnej roli, ale nigdy nie wyszły one poza deski kreślarskie. W Związku Radzieckim pod koniec lat 30. a w USA w okresie Zimnej Wojny wprowadzono do eksploatacji jedynie samoloty będące nosicielami dla myśliwców, ale nie mogły one ponownie przyjmować wypuszczanych maszyn.

USS Macon

USS Macon

Idea budowy latających lotniskowców pozostała marzeniem, które nigdy nie zostało do końca spełnione. Wiele latających lotniskowców stworzono natomiast… w komiksach, filmach i grach komputerowych. Maszyny tego typu cieszą się sporą popularnością wśród pisarzy i scenarzystów głównie ze względu na swoje możliwości. Można je zobaczyć min. w komiksach serii Avengers Marvela.

Sterowce typu Akron były również inspiracją dla twórców gry Fallout 4. Jedna z frakcji w grze korzysta z olbrzymiego sterowca o nazwie Prydwen, mogącego przenosić specjalne wiatrakowce.

Sterowiec Prydwen z gry Fallout 4 będący latającym lotniskowcem

Sterowiec Prydwen z gry Fallout 4 będący latającym lotniskowcem

Współcześnie pomysł budowy tego typu jednostek latających nie ma racji bytu, ponieważ olbrzymi zasięg jakim dysponują samoloty oraz możliwość tankowania w powietrzu sprawiają, że nie ma potrzeby budowania “mobilnych baz”. Inną kwestią jest rozwój środków zwalczania maszyn latających.

1 2
Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.