All-big-gun

Wielka Brytania, USA oraz Japonia już przed bitwą pod Cuszimą praktycznie równocześnie zaczęły rozwijać koncepcję nazwaną all-big-guns. Zakładała ona, że pancernik będzie posiadał 8 do 12 najcięższych armat artylerii głównej, zgrupowanych w 4 lub więcej wieżach. Dodatkowe artyleria średnia, która do tej pory często znajdowała się w kazamatach w kadłubie miała zostać zredukowana jako nieprzydatne w walce z innymi pancernikami. Nowe okręty miały ponadto posiadać lepszy napęd, zapewniający większą prędkość.

Amerykański pre-dreadnought USS Ohio zwodowany w 1901 roku i wprowadzony do eksploatacji w 1904 roku. Zezłomowano go w 1922 roku. Pancernik miał 120 m długości i wyporność 12 700 ton. Okręt uzbrojony był w 4 działa kalibru 305 mm, 16 kalibru 152 mm, 6 kalibru 76 mm i kilka mniejszych armat.

Amerykański pre-dreadnought USS Ohio zwodowany w 1901 roku i wprowadzony do eksploatacji w 1904 roku. Zezłomowano go w 1922 roku. Pancernik miał 120 m długości i wyporność 12 700 ton. Okręt uzbrojony był w 4 działa kalibru 305 mm, 16 kalibru 152 mm, 6 kalibru 76 mm i kilka mniejszych armat.

Pierwszym państwem, które rozpoczęło budowę pancernika nowego rodzaju była Japonia. Już 15 maja 1905 roku (czyli przed bitwą pod Cuszimą) położono stępkę pod pancernik Satsuma (prace projektowe trwały od 1904 roku). Okręt miał otrzymać 12 dział kalibru 305 mm umieszczonych w 4 dwudziałowych wieżach i 4 pojedynczych wieżach. Niestety problemy finansowe sprawiły, że ostatecznie pancernik otrzymał jedynie 4 armaty kalibru 305 mm. Okręt zwodowano 15 listopada 1906 roku a do służby wszedł 25 marca 1910 roku.

Satsuma – japoński pancernik klasy pre-dreandought. Stępkę pod okręt położono 15 maja 1905 roku, wodowanie nastąpiło 15 listopada 1906 roku a do służby okręt wszedł 25 marca 1910 roku. Był to jeden z pierwszych japońskich pancerników budowanych w kraju, a nie zamawianych w zagranicznych stoczniach.

Satsuma

Satsuma

Pancernik miał długość 147 m,wyporność normalną 19 372 ton i maksymalną 19 700 ton. Siłownia składała się z 2 maszyn parowych i 20 kotłów Miyabara o mocy łącznej 17 300 KM. Prędkość maksymalna wynosiła 18,3 węzła i zasięg 16 900 km przy prędkości 10 węzłów.

Załogę stanowiło 800-940 marynarzy. Uzbrojenie składało się z 4 armat kalibru 305 mm w dwóch wieżach, 12 armat kalibru 254 mm w 6 wieżach, a także 12 armat kalibru 119 mm i 8 kalibru 76 mm. Ponadto pancernik posiadał 4 wyrzutnie torped kalibru 457 mm.

Satsuma

Satsuma

Pancerz kadłuba miał 102-229 mm, pokładu 51-76 mm, wież 178-229 mm, mostka i centralnej kazamaty 152 mm.

Pancernik miał być pierwszym okrętem stworzonym według koncepcji all-big-guns ale z powodów finansowych nie udało się wyposażyć go w planowanych 12 armat kalibru 305 mm. Okręt wykorzystywano do 1922 roku, kiedy to rozbrojono go na mocy Traktatu Waszyngtońskiego. Zatopiono go jako cel artyleryjski 7 września 1924 roku.

W USA po raz pierwszy koncepcję all-big-guns zaczęto rozwijać w 1902 roku. Pracę nad nowymi pancernikami rozpoczęto jednak w marcu 1905 roku. Jednostki typu South Carolina miały być uzbrojone w 8 armat kalibru 305 mm w 4 dwudziałowych wieżach – po dwie na dziobie i rufie.

Lufy artylerii głównej pancernika USS South Carolina w trakcie złomowania

Lufy artylerii głównej pancernika USS South Carolina w trakcie złomowania

Była to jednak jedyna nowość w porównaniu do starszych pancerników. Prace nad okrętami przedłużyły się i stępki pod dwie jednostki – USS South Carolina i USS Michigan położono dopiero w 1906 roku, wodowanie miało miejsce w 1908 roku a do służby weszły w 1910 roku.

Pancerniki typu South Carolina – amerykańskie pancerniki USS South Carolina i USS Michigan klasy dreadnought. Prace projektowe nad okrętami rozpoczęły się przed rozpoczęciem budowy Dreadnoughta, ale zakończono je już po jego wejściu do służby. Każdy z pancerników kosztował około 7 mln dolarów (współcześnie około 186 mln dolarów).

USS Michigan

USS Michigan

Stępkę pod okręty położono odpowiednio 18 i 17 grudnia 1906 roku. Wodowanie miało miejsce 11 lipca 1908 roku i 26 maja 1908 roku. Do służby okręty weszły 1 marca 1910 roku i 4 stycznia 1910 roku.

Pancerniki miały wyporność 16 000 ton, odgórnie narzuconą przez dowództwo US Navy i długość 140 m. Napęd stanowiły 4 silniki parowe o łącznej mocy 16 500 KM. Zapewniały one prędkość 18 węzłów i zasięg 12 870 km przy prędkości 10 węzłów.

USS South Carolina

USS South Carolina

Załoga liczyła 932 marynarzy i oficerów. Uzbrojenie składało się z 8 armat kalibru 305 mm w 4 wieżach oraz 22 armat kalibru 76 mm. Ponadto pancernik dysponował dwiema wyrzutniami torped.

Pancerz kadłuba miał 203-305 mm grubości, pokładu 25-64 mm, kazamat i barbet 203-254 mm, wież 203-305 mm (dach miał 63.5 mm grubości) a mostka 51-305 mm.

W trakcie wojny pancerniki nie brały aktywnego udziału w walkach, zajmując się głównie eskortowaniem konwojów. W wyniku Traktatu Waszyngtońskiego okręty zezłomowano w latach 1922-1924.

Równocześnie w Wielkiej Brytanii największym orędownikiem koncepcji all-big-guns stał się admirał John Fisher. Uważał on, że najważniejszymi cechami ciężkich okrętów wojennych powinny być dobre uzbrojenie oraz wysoka prędkość, nawet kosztem pancerza.

Francuski pre-dreadnought Carnot zwodowany w 1894 roku i wprowadzony do służby w 1897 roku. Okręt zezłomowano w 1922 roku. Pancernik miał 114 m długości i wyporność 12 000 ton. Uzbrojony był w 2 armaty kalibru 305 mm, 2 kalibru 274 mm i 8 kalibru 138 mm.

Francuski pre-dreadnought Carnot zwodowany w 1894 roku i wprowadzony do służby w 1897 roku. Okręt zezłomowano w 1922 roku. Pancernik miał 114 m długości i wyporność 12 000 ton. Uzbrojony był w 2 armaty kalibru 305 mm, 2 kalibru 274 mm i 8 kalibru 138 mm.

Przez kilka lat starał się pozyskać sojuszników w nieco skostniałej Admiralicji, ale bez skutku. Dopiero w 1904 roku, kiedy został Pierwszym Lordem Morskim udało mu się zebrać środki i narzędzia do wypromowania pomysłu budowy potężnego okrętu wojennego uzbrojonego w ciężkie działa i wyposażonego w turbinę parową. Stworzył specjalną grupę projektową o nazwie Committee of Designs, której celem było zebranie wszystkich koncepcji i pomysłów na rozwój Royal Navy.

Admiralicja postanowiła wykorzystać jego zapał i zaproponowała zaprojektowanie nowego pancernika spełniającego większość założeń przygotowanych przez Fishera. Projekt na tylu mu się spodobał, że włączył się bardzo aktywnie w jego rozwój, stając się ojcem Dreadnoughta.

Amerykański pancernik USS New Hampshire. Był to ostatni pre-dreadnought US Navy. Zwodowano go 30 czerwca 1906 roku i wprowadzono do służby w marcu 1908 roku. Zezłomowano go w 1922 roku. Okręt miał 138 m długości i wyporność 16 000 ton. Uzbrojony był w 4 armaty kalibru 305 mm, 8 kalibru 204 mm, 12 kalibru 178 mm i 20 kalibru 76 mm.

Amerykański pancernik USS New Hampshire. Był to ostatni pre-dreadnought US Navy. Zwodowano go 30 czerwca 1906 roku i wprowadzono do służby w marcu 1908 roku. Zezłomowano go w 1922 roku. Okręt miał 138 m długości i wyporność 16 000 ton. Uzbrojony był w 4 armaty kalibru 305 mm, 8 kalibru 204 mm, 12 kalibru 178 mm i 20 kalibru 76 mm.

1 2 3
Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.