W pierwszych latach XX wieku w Europie panowała dosyć napięta sytuacja polityczna. Rosnące napięcia między krajami wzmagały wyścig zbrojeń zarówno w centralnej i zachodniej Europie jak i na południu między Grecją a Imperium Osmańskim. Jednym z przejawów tego wyścigu zbrojeń była rozbudowa flot obu państw. W jej wyniku kraje te wprowadziły do służby kilka pancerników.

Geneza

Wyścig zbrojeń zapoczątkowali Turcy, którzy w trakcie wojny bałkańskiej rozpoczęli budowę kilku nowych pancerników. Nie posiadająca tego typu okrętów Grecja uznała, że uzyskana w ten sposób przewaga ze strony tureckiej marynarki wojennej jest niedopuszczalna.

Cała potęga Greckiej floty - pancerniki Kilkis i Lemnos oraz krążownik Georgios Averof

Cała potęga Greckiej floty – pancerniki Kilkis i Lemnos oraz krążownik Georgios Averof

W 1912 roku (jeszcze w trakcie trwania II wojny bałkańskiej) Grecy zamówili w Niemczech swój pierwszy pancernik – Salamis. Okręt zaprojektowano specjalnie dla greków z uwzględnieniem ich oczekiwań. Pancernik miał mieć 173 metry długości i wyporność 19500 ton. Uzbrojenie okrętu miało się składać z 8 armat 356 mm, 12 kalibru 152 mm, 12 kalibru 75 mm i 5 wyrzutni torped. Napęd stanowić miały silniki parowe o mocy 40 000 KM zapewniające prędkość 23 węzłów.

Prace nad okrętem ruszyły w 1913 roku. Stępkę położono 23 lipca w stoczni AG Vulcan w Hamburgu. Jednostkę zwodowano 11 listopada 1914 roku, jednakże okręt był daleki od ukończenia. Wybuch I wojny światowej wymusił przerwanie prac, ponieważ Grecja mimo sympatii wobec Niemiec zachowała neutralność.

Pancernik USS Idaho (późniejszy Lemnos) w trakcie budowy

Pancernik USS Idaho (późniejszy Lemnos) w trakcie budowy

Po wojnie nieukończony okręt zezłomowano w 1932 roku po trwających kilka lat debatach. Z jednej strony Niemcy chcieli sprzedać pancernik, ale po pierwsze nie mogli go wyposażyć z powodu ograniczeń Traktatu Wersalskiego, a po drugie okręt zaprojektowany jeszcze przed wojną był całkowicie przestarzały.

Równolegle z pracami nad Salamisem na początku 1914 roku Grecy zamówili we Francji drugi pancernik – Vasilefs Konstantinos. Okręt miał powstać na bazie planów francuskich pancerników typu Bretagne. Pancernik miał otrzymać potężne uzbrojenie składające się z 10 armat kalibru 340 mm i pancerz, którego grubość dochodziła do 280 mm. 4 turbiny parowe miały rozpędzać mający 25 000 ton wyporności okręt do prędkości 20 węzłów.

Pancernik USS Mississippi podczas budowy

Pancernik USS Mississippi podczas budowy

Stępkę pod okręt położono 12 czerwca 1914 roku i krótko po rozpoczęciu prac przerwano je w związku z wybuchem wojny. Po wojnie nie wznowiono prac ze względu na przestarzałą konstrukcję okrętu oraz brak zainteresowania ze strony Grecji. W 1925 roku zezłomowano nieukończone fragmenty jednostki.

Pancerniki typu Kilkis – czyli amerykańska zapchajdziura

Przedłużające się budowa pancernika Salamis i wojenne chmury zbierające się nad Europą sprawiły, że w czerwcu 1914 roku Grecy podjęli decyzję o zakupie dwóch starych amerykańskich pancerników typu Mississippi. Wysłużone i przestarzałe amerykańskie okręty miały być rozwiązaniem tymczasowym do czasu wejścia do służby nowych pancerników.

Grecy nabyli pancerniki Mississippi i Idaho za sumę 12,5  mln dolarów (współcześnie około 305 mln dolarów). W lipcu okręty podniosły grecką banderę i wyruszyły do Grecji. W 1914 roku oba okręty był całkowicie przestarzałe (chociaż miały zaledwie 9 lat), ale dla zagrożonej przez Turków Greckiej Marynarki Wojennej były olbrzymim wzmocnieniem.

Kilkis prawdopodobnie na Malcie w latach 20.

Kilkis prawdopodobnie na Malcie w latach 20.

Kilkis

Pierwszym przejętym okrętem był Kilkis, ex. USS Mississippi. Okręt w 1903 roku zamówiła amerykańska flota. Budowę rozpoczęto 12 maja 1904 roku. Wodowanie miało miejsce 30 września 1905 roku. Do służby okręt wszedł 1 lutego 1908 roku.

Pancernik miał 116 m długości i wyporność 13 000 ton. Uzbrojenie składało się z 4 armat kalibru 300 mm, 8 armat kalibru 200 mm, 8 armat kalibru 180 mm, 12 armat kalibru 76 mm i kilku mniejszych dział i wyrzutni torped. Pancerz miał grubość od 178-254 mm. Prędkość maksymalna okrętu wynosiła 17 węzłów.

USS Mississippi

USS Mississippi

Służba w US Navy nie była zbyt interesująca, zwłaszcza po 1912 roku, kiedy wraz z wejściem do służby brytyjskiego pancernika HMS Dreadnought, wszystkie starsze okręty tego typu stały się przestarzałe. W czerwcu 1914 roku okrętem zainteresowali się Grecy. 22 lipca po zakończeniu negocjacji okręt podniósł grecką banderę i udał się w rejs do nowej ojczyzny.

Przez pierwsze lata służby jego załoga odbywała wiele treningów zapoznawczych z nowym dla nich rodzajem uzbrojenia. Mimo neutralności Grecji, 19 października 1916 roku Francuzi doprowadzili do zneutralizowania greckiej marynarki wojennej w obawie, że włączy się ona do wojny po stronie Niemiec.

USS Mississippi

USS Mississippi

Kilkis został rozbrojony, a jego załoga ograniczona do minimum. W takim stanie okręt pozostał do zakończenia walk. Na przełomie 1918 i 1919 roku ponownie go uzbrojono i wcielono do służby. W 1919 roku Kilkis wziął udział w wojnie Grecko-Tureckiej, ale nie stoczył żadnej większej potyczki morskiej.

W latach 1926-1928 pancernik przeszedł naprawy i niewielką modernizację, ale nie polepszyły one znacząco stanu okrętu. W 1930 roku rozpoczęto proces jego stopniowego wycofywania z eksploatacji. W 1932 roku przekształcono go w okręt treningowy. W tej roli wykorzystywano go do 23 kwietnia 1941 roku, kiedy to wysłużony pancernik padł ofiarą niemieckich bombowców, które zatopiły go w porcie Salamis. Dopiero po wojnie wrak wydobyto i zezłomowano.

Wraki pancerników Kilkis i Lemnos

Wraki pancerników Kilkis i Lemnos

Lemnos

Drugim greckim pancernikiem był Lemnos, ex. USS Idaho. Okręt był siostrzaną jednostką Mississippi. Jego budowę rozpoczęto 12 maja 1904 roku, a wodowanie nastąpiło 9 grudnia 1905 roku. W amerykańskiej flocie okręt służył od 1 kwietnia 1908 roku.

Pod względem konstrukcji, wyposażenia i parametrów jednostka była identyczna z Mississippi. W 1913 roku przeniesiono go do rezerwy w związku z stosunkowo przestarzałą konstrukcją. W czerwcu 1914 roku okręt znalazł się we Francji, gdzie przekazano go Grekom.

Lemnos

Lemnos

Pod nową banderą okręt wykorzystywano również do 19 października 1916 roku, kiedy to rozbrojono go i obsadzono minimalną załogą. Po wojnie szybko uzbrojono go i ponownie wcielono do służby. Pancernik wziął udział w interwencji państw alianckich w Rosji, w trakcie wojny domowej a następnie okręt wziął udział w wojnie Grecko-Tureckiej.

W trakcie wojny podobnie jak Kilkis, pancernik nie odegrał żadnej roli. Po wojnie przestarzały okręt wykorzystywano do 1932 roku, kiedy to wycofano go z eksploatacji i przerobiono na hulk. Podobnie jak siostrzany Kilkis, Lemnos trafił do Salamisu, gdzie 23 kwietnia 1941 zatonął po bombardowaniu. Dopiero po wojnie podniesiono go z dna i zezłomowano.

USS Idaho

USS Idaho

Nie ważne co, ważne, że pancernik

Chęć posiadania pancerników była bardzo duża w wielu flotach. Okręty te uznawane były za symbol siły flot, nawet jeśli okręty te były przestarzałe. Liczył się jedynie fakt posiadania pancernika. I wojna światowa pokazała jednak, że posiadanie kilku pancerników nie ma najmniejszego sensu. Jedynie duże floty mogące wystawić do walki zespoły okrętów mogły sobie pozwolić na posiadanie tak dużych i kosztownych okrętów.

Lemnos

Lemnos

Chociaż pancerniki Kilkis i Lemnos miały być jedynie tymczasowym rozwiązaniem do czasu wprowadzenia do służby dwóch nowych pancerników, których konstrukcja uwzględniała zmiany jakie nastąpiły w budownictwie okrętowym po 1912 roku, w praktyce okazały się jedynymi pancernikami greckiej floty.

Historia pokazała jednak, że okręty te był jedynie kosztowną i bezsensowną zachcianką władz.