Dalszy rozwój Meteorów

Chociaż Meteory nie odegrały żadnej większej roli podczas II wojny światowej, dzięki swoim osiągom i co istotne potencjałowi modernizacyjnemu, czekała je długa i całkiem udana służba nie tylko w RAF, ale również i innych siłach powietrznych. 15 sierpnia 1945 roku oblatano kolejną wersję myśliwca, oznaczoną jako F.Mk.4, wyposażoną w mocniejsze, ale mniejsze silniki Derwent V, wywodzące się z Rolls-Royce Nene. Powstało ponad 658 maszyn w tej wersji, z których większość trafiła do RAFu. Pozostałe trafiły na eksport, a ich pierwszym zagranicznym użytkownikiem stała się Argentyna, która już w maju 1947 roku zamówiła 100 egzemplarzy.

Gloster Meteor

Gloster Meteor

8 czerwca 1948 roku przeprowadzono pierwsze próbne lądowanie Meteora (i pierwsze lądowanie brytyjskiego samolotu o napędzie odrzutowym) na pokładzie lotniskowca HMS Implacable. W tym samym roku zbudowano również pierwszą wersję treningową Meteora, oznaczoną jako T.Mk.7. Maszyna ta z czasem stała się bazą do powstania kolejnych, bojowych wersji myśliwca nocnego. Punktem kulminacyjnym w rozwoju Meteorów było jednak oblatanie 12 października 1948 roku wersji F.Mk.8 (za sterami zasiadł pochodzący z Polski pilot Janusz Żurakowski). Wersja ta posiadała wiele ulepszeń zaczerpniętych z różnych eksperymentalnych odrzutowców, jakie zaczęły powstawać w tym okresie w Wielkiej Brytanii. Była to również ostatnia wersja myśliwca dziennego oraz pierwsza, w której zainstalowano (w 1949 roku) fotel katapultowany. Zbudowano 1183 egzemplarze w tej odmianie i w RAF używano ich do 1955 roku, gdy zostały zastąpione przez Hawkera Huntera.

Ostatnimi jednomiejscowymi Meteorami, jakie zaprojektowano, były zbudowane w 1950 roku wersje FR.Mk.9 i PR.Mk.10, przeznaczone do rozpoznania fotograficznego. Początkowo trafiły one do RAFu, ale później kilka egzemplarzy trafiło na eksport.

Gloster Meteor

Gloster Meteor

Jedną z najważniejszych powojennych wersji Meteora była odmiana myśliwca nocnego. Po raz pierwszy pomysł zbudowania takiej maszyny pojawił się w trakcie prac nad wersją treningową, ale dopiero w 1948 roku dowództwo RAF zleciło rozpoczęcie prac nad właściwym prototypem. Głównym powodem tej decyzji była potrzeba wypełnienia luki między wycofywanymi myśliwcami de Havilland Mosquito NF.36, a dopiero projektowanymi, dedykowanymi myśliwcami nocnymi Gloster Javelin.

28 stycznia 1949 roku oblatano prototyp wersji NF.Mk.11. Samolot w praktyce był przebudowanym T.Mk.7, z wydłużonym nosem, w którym umieszczono radar AI.10, czyli taki sam jak w Mosquito, oraz zmienioną konstrukcją skrzydeł, w których zainstalowano przeniesione z nosa działka. Pierwszy właściwy prototyp wzbił się natomiast w powietrze 31 maja 1950 roku, a dostawy do jednostek liniowych rozpoczęły się w sierpniu 1951 roku.

Gloster Meteor

Gloster Meteor

Rok później opracowano odmianę NF.Mk.13, przystosowaną do działań w warunkach tropikalnych, a w 1953 roku wprowadzono wersję NF.Mk.12 (różnica w kolejności numeracji spowodowana była szybszym wprowadzeniem do eksploatacji wersji NF.Mk.13), która otrzymała amerykański radar Westinghouse APS-57. Ostatnią wersją myśliwca nocnego była odmiana NF.Mk.14, również opracowana w 1953 roku. Wykorzystywano ją do 1959 roku. Wyprodukowano 314 maszyn w wersji NF.Mk.11, 100 NF.Mk.12, 40 NF.Mk.13 i 101 NF.Mk14.

Najdłużej eksploatowaną odmianą była wersja TT.Mk.20, przystosowana do holowania celów latających dla Royal Navy. Oblatano ją 5 grudnia 1956 roku i chociaż zbudowano tylko 24 egzemplarze (przebudowanych z innych wersji), używano ich aż do 1970 roku. Ponadto w toku prac nad kolejnymi wersjami Meteorów powstało wiele specjalistycznych maszyn, które służyły do różnych testów. Jedną z najciekawszych był Gloster Meteor F.Mk.8 Prone Pilot, wyposażony w drugi kokpit z w przedłużonym nosie. Wykorzystywano go do badań nad wpływem lotu z dużą prędkością na pilota w pozycji półleżącej.

Gloster Meteor F.Mk.8 Prone Pilot

Gloster Meteor F.Mk.8 Prone Pilot

Eksploatacja po II wojnie światowej

Swój chrzest bojowy w walce powietrznej Meteory miały dopiero podczas Wojny w Korei. Australijskie siły powietrzne – RAAF, zamówiły partię Meteorów F.Mk.8 z myślą o zastąpieniu pamiętających II wojnę światową myśliwców North American P-51 Mustang, które nie miały najmniejszych szans w walce z północnokoreańskimi (pilotowanymi w większości przez Rosjan) myśliwcami MiG-15.

Meteory weszły do służby na froncie 29 lipca 1951 roku. Początkowo używano ich do zwalczania celów na ziemi, ale z czasem oddelegowano je również do zadań eskortowych. 29 sierpnia 1951 roku osiem Meteorów operujących w tzw. “Alei Migów” stoczyło walkę z sześcioma MiG-ami-15. W trakcie starcia jeden australijski samolot został zestrzelony, a dwa kolejne uszkodzono. Dopiero 27 października doszło do pierwszego zestrzelenia wrogiego samolotu przez Meteora.

Gloster Meteor

Gloster Meteor

Do końca roku australijskie maszyny brały udział jeszcze w kilku bitwach powietrznych, osiągając mniejsze bądź większe sukcesy i porażki. Wynik tych starć potwierdził jednak, że samoloty te były już całkowicie przestarzałe w starciu z o wiele nowocześniejszymi radzieckimi MiG-ami. W związku z tym oddelegowano je ponownie do zwalczania celów na ziemi. Podczas walk w Korei, Meteory wzięły udział w 4836 misjach, w trakcie których zestrzeliły 6 MiG-ów-15 oraz zniszczyły około 5000 celów na ziemi. Utracono przy tym 30 maszyn, z których większość zestrzeliła obrona przeciwlotnicza.

O ile używane przez Brytyjczyków Meteory nie miały zbyt aktywnej służby, samolot, które trafiły na eksport pozostawały w eksploatacji dłużej i używane były w wielu lokalnych konfliktach. Argentyńskie maszyny wzięły udział w licznych przewrotach, znajdując się po obu stronach konfliktów. Ostatecznie wycofano je w 1970 roku.

Gloster Meteor (fot. Wikimedia Commons)

Gloster Meteor (fot. Wikimedia Commons)

Spora liczba Meteorów służących w siłach powietrznych Egiptu, Syrii i Izraela brała udział w walkach na Bliskim Wschodzie w połowie lat 50. Wraz z pojawieniem się MiG-ów-17, zarówno Egipt jak i Syria zaczęły jednak wycofywać swoje maszyny. Izrael wycofał swoje Meteory w wersji myśliwców dziennych w 1956 roku, a myśliwce nocne w 1962 roku.

Pełna lista zagranicznych użytkowników Gloster Meteorów:

  • Argentyna – 100 maszyn w wersji F.Mk.4 – 50 nowych, 50 używanych,
  • Australia – 104 maszyny w wersjach F.Mk.3, F.Mk.8, T.Mk.7 i NF.Mk.11,
  • Belgia – 40 maszyn w wersji F.Mk.4, 43 T.Mk.7, 240 F.Mk.8 i 24 NF.Mk.11,
  • Biafra (państwo istniejące w latach 1967-1970 w południowo-wschodniej Nigerii) – 2 maszyny kupione przez pośredników, utracone podczas próby dostarczenia,
  • Brazylia – 62 maszyny w wersjach F.Mk.8 i T.Mk.7,
  • Kanada – po jednym egzemplarzu wersji F.Mk.3 i T.Mk.7, używane do testów,
  • Dania – 20 F.Mk.4 i F.Mk.8, 20 NF.Mk.11 i 6 T.Mk.7,
  • Ekwador – nieznana liczba,
  • Egipt -12 F.Mk.4m 6 T.Mk.7, 12 F.Mk.8 i 6 NF.Mk.13,
  • Francja – 41 maszyn w różnych wersjach bojowych, w tym NF.Mk.11 i 14 T.Mk.7,
  • RFN – jeden TT.Mk.20,
  • Izrael – ponad 32 T.Mk.7, F.Mk.8, FR.Mk.9 i NF.Mk.13,
  • Holandia – 60 F.Mk.4 i 160 F.Mk.8,
  • Nowa Zelandia – dwa T.Mk.7 używane przez eskadrę stacjonującą na Cyprze,
  • RPA – jeden F.Mk.3,
  • Syria – nieznana liczba T.Mk.7, F.Mk.8 i FR.Mk.9 oraz 6 NF.Mk.13,
  • Szwecja – 3 T.Mk.7 i 4 TT.Mk.20.

Według dostępnych informacji powstało od 3735 do 3947 egzemplarzy różnych wersji Gloster Meteorów. Różnica może wynikać z faktu, że wiele maszyn zostało przebudowanych do innych wersji w trakcie eksploatacji lub podczas eksportu do kolejnych użytkowników. Poniższa tabela zawiera informacje o najważniejszych wersjach jakie wyprodukowano (bez egzemplarzy przebudowanych i kilku odmian specjalistycznych):

Wersja Liczba egzemplarzy Wersja Liczba egzemplarzy
Prototypy 8 PR.Mk.10 59
F.Mk.1 20 NF.Mk.11 314
F.Mk.3 210 NF.Mk.12 100
F.Mk.4 658 NF.Mk.13 40
FR.Mk.5 1 NF.Mk.14 101
T.Mk.7 712 TT.Mk.20 24 (przebudowane)
F.Mk.8 1183 U.Mk.15 94
FR.Mk.9 126 U.Mk.16 132 (w tym 24 przebudowane)

Dane taktyczno-techniczne

W toku eksploatacji, wraz z pojawianiem się kolejnych wersji Meteorów, ich osiągi i dane techniczne ulegały zmianie. Dotyczy to zarówno wymairówZe względu na liczbę wyprodukowanych egzemplarzy, najczęściej podawane są dane dotyczące wersji F.Mk.8.

Długość kadłuba 13,6 m
Rozpiętość skrzydeł 11,3 m
Masa startowa 7121 kg
Napęd 2x Rolls-Royce Derwent 8
Prędkość maksymalna 962 km/h
Zasięg 966 km
Uzbrojenie podstawowe 4 działka kalibru 20 mm umieszczone w nosie
Uzbrojenie dodatkowe do 16 niekierowanych rakiet kalibru 76,2 mm lub 8 rakiet kalibru 127 mm, dwie bomby o masie 454 kg,

Podsumowanie

Gloster Meteor był pierwszym alianckim samolotem o napędzie odrzutowym, który trafił na front. Nigdy nie doszło do starcia między niemieckim Me 262, a brytyjską maszyną, w związku z czym nie można wyraźnie stwierdzić, który z samolotów byłby lepszy, ale fakt, że Gloster Meteor w niewiele zmienionej konfiguracji pozostawał w eksploatacji przez długie lata wskazuje, że maszyna ta mogła być o wiele lepsza.

Gloster Meteor (fot. Jez/Flickr.com)

Gloster Meteor (fot. Jez/Flickr.com)

Największą zaletą w porównaniu do Me 262 jest sposób montażu silników w skrzydłach, a nie w gondolach pod skrzydłami, co ułatwiało eksploatację. Brytyjskie silniki były również bardziej niezawodne, a same samoloty podatne na modernizacje, co znacząco wydłużyło okres ich eksploatacji.

Z drugiej strony z racji szybkiego rozwoju lotnictwa w okresie powojennym, już w latach 50. Meteory ustępowały nowszym konstrukcjom pod względem osiągów. Mimo to zyskały one popularność wśród wielu zagranicznych odbiorców, ponieważ były o wiele tańsze od późniejszych konstrukcji, a także dlatego, że po prostu były dostępne prawie od ręki.

1 2
Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.