Austriacki spadochroniarz i BASE jumper Felix Baumgartner, jest jednym z tych nielicznych śmiałków, którzy poświęcili swoje życie pokonywaniu kolejnych granic ludzkich możliwości i technologii. Jego życie to fascynująca podróż od młodzieńczego marzenia o lataniu do stania się pierwszym człowiekiem, który podczas skoku ze spadochronem pokonał barierę dźwięku. Niestety jak wielu podobnych śmiałków, wielokrotnie przekraczał granice, ale zginął w wypadku, podczas lotu, który był znacznie mniej niebezpieczny niż jego wcześniejsze wyczyny.
Młodość
Felix Baumgartner urodził się 20 kwietnia 1969 roku w Salzburgu w Austrii. Już od najmłodszych lat wykazywał niezwykłe zamiłowanie do wysokości i latania. Jego dzieciństwo upłynęło pod znakiem marzeń o podniebnych przygodach. W wieku 16 lat, 28 sierpnia 1985 roku, Baumgartner wykonał swój pierwszy skok spadochronowy, co szybko przerodziło się w prawdziwą pasję. To wydarzenie na zawsze zdefiniowało jego przyszłość, kierując go w stronę sportów ekstremalnych.
W latach 1988–1990 służył w austriackiej armii, gdzie doskonalił swoje umiejętności spadochronowe w ramach szkolenia sił specjalnych. Trening wojskowy zapewnił mu nie tylko dyscyplinę i precyzję, ale także otworzył drzwi do świata profesjonalnych skoków, pozwalając mu rozwijać swoje niezwykłe zdolności w kontrolowanych, lecz wymagających warunkach.
Pionierskie skoki i rekordy
Po opuszczeniu wojska Baumgartner szybko zyskał reputację jednego z najbardziej utalentowanych i nieustraszonych spadochroniarzy na świecie. Jego kariera obfitowała w liczne, często ryzykowne projekty. Jednym z jego wczesnych, znaczących osiągnięć był skok z mostu Ponte de Europa w Vicenzy we Włoszech w 1999 roku. Był to jeden z najwyższych skoków z mostu, wykonany z wysokości około 100 m. W tym samym roku, 13 września 1999 roku, ustanowił rekord świata w najwyższym skoku z budynku, skacząc z Petronas Towers w Kuala Lumpur w Malezji, z wysokości 451 m. Był to wyczyn, który przyniósł mu międzynarodowe uznanie i potwierdził jego pozycję w elicie sportów ekstremalnych.
Kolejne lata przyniosły szereg innych spektakularnych skoków. 27 czerwca 2003 roku jako pierwszy człowiek przeleciał na spadochronie przez kanał La Manche. Dokonał tego dzięki specjalnie zaprojektowanym skrzydle z włókna węglowego. Wystartował z samolotu Pilatus PC-6 Porter lecącego na wysokości 9750 m nad Dover w Wielkiej Brytanii i wylądował w Calais we Francji po około 14 minutach lotu.
20 sierpnia 2006 roku wykonał skok z pomnika Chrystusa Odkupiciela w Rio de Janeiro w Brazylii. Był to niezwykle ryzykowny skok z wysokości 38 m. 11 grudnia 2007 roku wykonał kolejny rekordowy skok z 90. piętra wieżowca Taipei 101 na Tajwanie (508 m), wówczas jednego z najwyższych budynków na świecie.
Projekt Red Bull Stratos: skok z krawędzi Kosmosu
Największym i najbardziej ambitnym przedsięwzięciem w karierze Felixa Baumgartnera był projekt Red Bull Stratos, którego celem było wykonanie skoku ze stratosfery i pobicie kilku rekordów świata w wolnym spadaniu, w tym przekroczenie bariery dźwięku. Było to wydarzenie o znaczeniu historycznym, wymagające lat przygotowań, zaangażowania setek naukowców, inżynierów i specjalistów medycznych.
Głównym celem projektu było zebranie danych naukowych na temat wpływu wolnego spadku z tak ekstremalnych wysokości na ludzkie ciało oraz rozwinięcie technologii kombinezonów ciśnieniowych i systemów spadochronowych, które mogłyby być wykorzystane w przyszłych misjach kosmicznych.
Przygotowania
Przygotowania do skoku trwały ponad pięć lat, od 2007 roku. Zespół pod kierownictwem pułkownika Josepha Kittingera, amerykańskiego pilota, który 16 sierpnia 1960 roku wykonał podobny skok z wysokości 31 300 m, pracował nad każdym detalem. Kluczowym elementem było skonstruowanie specjalnego kombinezonu ciśnieniowego, który miał chronić Baumgartnera przed ekstremalnie niskimi temperaturami (do -70°C) i praktycznie zerowym ciśnieniem atmosferycznym na wysokości ponad 39 km. Kombinezon ten musiał również zapewniać mu dostęp do tlenu i chronić przed dekompresją, równocześnie zapewniając możliwość poruszania się. Kapsuła ciśnieniowa, która miała wynieść go na rekordową wysokość, była również inżynieryjnym arcydziełem, zaprojektowanym tak, aby wytrzymać warunki panujące w stratosferze.
Przed głównym skokiem, 15 marca 2012 roku Baumgartner wykonał pierwszy testowy skok z wysokości 21 818 m, spadając swobodnie przez 3 minuty i 43 sekundy. W tym czasie osiągnął prędkość ponad 580 km/h przed otworzeniem spadochronu. Co istotne, był to trzeci w historii zakończony sukcesem skok z wysokości ponad 21,7 km. Drugi skok testowy miał miejsce 25 lipca 2012 roku. Tym razem Baumgartner skoczył z wysokości 29 460 m i spadał swobodnie przez 3 minuty i 48 sekund. Podczas tego skoku uzyskał prędkość około 863 km/h.
Właściwy skok
Główny skok w ramach programu Red Bull Stratos został zaplanowany na 9 października 2012 roku, ale z powodu nieodpowiednich warunków atmosferycznych przesunięto go o kilka dni. Ostatecznie 14 października 2012 roku Felix Baumgartner wzniósł się balonem z Roswella w Nowym Meksyku w USA. Wznoszenie się do stratosfery trwało około 2,5 godziny. Kapsuła osiągnęła maksymalną wysokość 38 969,3 m. O godzinie 18:07 czasu polskiego, Baumgartner otworzył właz kapsuły i skoczył.
Swobodny spadek trwał 4 minuty i 22 sekundy. Już po około 34 sekundach skoku, zgodnie z danymi z czujników, Baumgartner osiągnął prędkość 1357,6 km/h (Mach 1,25), stając się pierwszym człowiekiem, który przekroczył barierę dźwięku w wolnym spadku, bez użycia pojazdu. Prędkość ta była możliwa dzięki bardzo niskiej gęstości atmosfery na tej wysokości. Otworzył spadochron główny na wysokości 2570 m nad powierzchnią Ziemi i wylądował bezpiecznie na pustyni w Nowym Meksyku o godzinie 18:16 czasu polskiego. Skok ten był pod kilkoma względami rekordowy.
Rekordy ustanowione podczas projektu Red Bull Stratos:
- Najwyższy lot balonem załogowym: 38 969,3 m
- Najwyższy skok spadochronowy: 38 969,3 m
- Największa prędkość w wolnym spadku: 1357,6 km/h (Mach 1,25) – pierwszy człowiek, który przekroczył barierę dźwięku w wolnym spadku.
- Najdłuższy wolny spadek: 4 minuty 22 sekundy (choć pierwotnie zakładano dłuższy czas, ostatecznie nie pobił rekordu pułkownika Kittingera pod względem długości spadku bez spadochronu otwartego, ponieważ jego rekord wynosił 4 minuty i 36 sekund).
Co ciekawe, poprzedni rekord wysokości skoku ze spadochronem ustanowiony przez Victora Prathera i Malcoma Rossa to 34 668 m i został ustanowiony w 1961 roku. Skok Felixa Baumgartnera był transmitowany na żywo na całym świecie i śledziły go miliony ludzi, stając się jednym z najczęściej oglądanych wydarzeń online w historii.
Dalsza kariera i śmierć
Po sukcesie projektu Stratos, Felix Baumgartner wycofał się z aktywnych skoków ekstremalnych, jednak nie zrezygnował z działalności publicznej oraz lotów m.in. śmigłowcami (w 2023 roku był nawet w Polsce i pilotował śmigłowiec Bo 105 podczas pokazów Antidotum Airshow Leszno 2023). Spotkał się z krytyką, gdy wyrażał swoje opinie na tematy polityczne, dlatego całkowicie odrzucił propozycje zaangażowania się w politykę. 24 października 2014 roku ustanowiony przez niego w ramach programu Stratos rekord został pobity przez Alana Eustace, który skoczył z wysokości 41 425 m i spadał swobodnie przez 4 minuty i 27 sekund, osiągając prędkość maksymalną 1323 km/h. Co jednak istotne, ze względu na inne techniki skoku (zastosowanie spadochrony spowalniającego przez Eustace, jego rekordy prędkości i czasu swobodnego spadania przypisane są do innych kategorii niż rekordy Baumgartner.
Niestety 17 lipca 2025 roku Felix Baumgartner zginął w wypadku paralotni, którą leciał w Porto Sant’Elpidio we Włoszech. Według dostępnych informacji stracił panowanie nad paralotnią po „incydencie zdrowotnym” i spadł na ziemię, uderzając w drewniany domek w pobliżu basenu w Le Mimose Family Camping Village. Ponadto jedna osoba na ziemi została ranna.
Podsumowanie
Felix Baumgartner był postacią wyjątkową, która na zawsze zapisała się w historii jako symbol ludzkiej odwagi, innowacyjności i determinacji. Od dziecięcych marzeń o lataniu, poprzez szereg brawurowych skoków z budynków i spadochronowych, aż po niesamowity projekt Red Bull Stratos, nieustannie przesuwał granice możliwości. Jego skok ze stratosfery, podczas którego przekroczył barierę dźwięku, nie był jedynie sportowym wyczynem, ale również znaczącym osiągnięciem naukowym, dostarczającym bezcennych danych i inspirującym przyszłe pokolenia.
Mimo tragicznego końca, dziedzictwo Baumgartnera pozostaje niezmienne. Był człowiekiem, który udowodnił, że ludzki duch jest zdolny do rzeczy pozornie niemożliwych, jeśli tylko towarzyszy mu odpowiednia wiedza, technologia i nieugięta wola.
