Samoloty można wykorzystywać do wielu celów. Pomijając kwestie transportowe i militarne, maszyny latające idealnie nadają się do zadań obserwacyjnych. Siedząc wygodnie w lecącym kilkaset albo kilka tysięcy metrów nad ziemią samolocie, można zobaczyć wiele ciekawych rzeczy. W latach 70-tych młody brytyjski inżynier wpadł na pomysł zbudowania lekkiego samolotu obserwacyjnego zarówno dla profesjonalnych użytkowników jak i turystów. Tak zaczęła się historia samolotu Edgley Optica.

Geneza

Twórcą samolotu był John Edgley. Młody inżynier z Wielkiej Brytanii postanowił zaprojektować mały i lekki samolot, nadający się do zadań turystyczno-obserwacyjnych. Maszyna nie miała być szybka, ani nie musiała mieć super parametrów wznoszenia. Konstruktorowi zależało na stworzeniu samolotu dającego swobodne możliwości rozglądania się. Aby tego dokonać tak zaprojektował kokpit Optica, aby przypominał swoją konstrukcją śmigłowce. Kabina pasażerska zapewniała pole widzenia w zakresie aż 270 stopni!

Edgley Optica

Edgley Optica

Aby nie ograniczać widoku silnik umieszczono z tyłu. Tym samym swoją konstrukcją samolot upodobnił się do stworzonego w latach 30-tych P-1 Explorer wykorzystywanego do fotografii lotniczej.

Edgley Optica

Prace nad samolotem ruszyły w 1974 roku w założonej przez Johna Edgleya firmie Edgley Aicraft Limited. Prace prowadził mały zespół specjalistów z różnych dziedzin. W 1975 roku model samolotu przetestowano w tunelu aerodynamicznym a rok później zaczęto montować pierwszy prototyp.

Edgley Optica (fot. Mark Carlisle)

Edgley Optica (fot. Mark Carlisle)

Konstrukcja samolotu była prosta, także prace szły szybko i już 14 grudnia 1979 roku samolot wzbił się w powietrze. Za sterami znalazł się Angus McVitie. Początkowo samolot wykorzystywał silnik O-320 o mocy 119 kW, który okazał się jednak za słaby. Zmieniono go na IO-360 o mocy 134 kW. Moc przenoszona jest na pięciołopatowe śmigło. Umieszczony w specjalnej obudowie napęd jest wyjątkowo cichy a konstruktorzy samolotu twierdzą nawet, że jest to jeden z najcichszych samolotów.

Samolot waży niespełna 850 kg, a maksymalna masa startowa to 1236 kg. Rozpiętość skrzydeł wynosi około 12 metrów a długość 8,15 metra. W dużej, przeszklonej kabinie znajduje się miejsce dla 3 osób. Samolot może latać z prędkością do 203 km/h (prędkość przelotowa to 174 km/h), maksymalny pułap to 4265 metrów, a zasięg wynosi około 1050 km.

Edgley Optica

Edgley Optica

Po raz pierwszy Optica zaprezentowano w 1981 roku w Paryżu podczas Air Show. Maszyna spotkała się z sporym zainteresowaniem inwestorów, które doprowadziło do wprowadzenia samolotu do produkcji. John Edgley kupił wówczas za 2,3 mln funtów lotnisko Sarum w Salisbury, gdzie zbudowano zakłady produkcyjne.

Produkcję rozpoczęto w 1983 roku, a certyfikaty Optica otrzymał 8 lutego 1985 roku. Niestety krótko później, 15 maja 1985 roku doszło do katastrofy jednego z prototypów, w której zginęły dwie osoby. Wypadek ten mocno odbił się na kondycji firmy. Dodatkowo koszt budowy samolotu (około 55 000 funtów) również zaczął zniechęcać potencjalnych klientów. W kolejnych latach samoloty i związane z nimi zaplecze zaczęły przechodzić z rąk do rąk.

Edgley Optica (fot. Ingo Warnecke)

Edgley Optica (fot. Ingo Warnecke)

W 1987 roku doszło do podpalenia w fabryce. Zniszczonych zostało kilkanaście maszyn a firma przestała istnieć. Odtworzono ją na nowo w 1988 roku jako Brooklands Aircraft, a samolot nazwano Scoutmaster. Postanowiono wznowić produkcję, wyposażając samolot w mocniejszy silnik  IO-540 o mocy 194 kW.

Niestety w 1990 roku doszło do kolejnego przejęcia firmy przez Lovaux Ltd. Początkowo planowano wznowić produkcję na dużą skalę, ale i to się nie udało. W 2007 roku firmę i projekty postanowiono sprzedać… Johnowi Edgleyowi. Twórca samolotu po odkupieniu firmy zaczął prace nad przywróceniem produkcji Optica. Wspólnie z Chrisem Burleighem, Finem Colsonem i Davem Lee założył firmę AeroElvira Limited. Pierwszy nowy prototyp wzbił się w powietrze 4 czerwca 2008 roku.

Edgley Optica (fot. AirNikon)

Edgley Optica (fot. AirNikon)

Niestety nie udało wznowić się produkcji. Oblatany w 2008 roku samolot pozostaje jedynym zdolnym do lotu samolotem tego typu w Europie. Obecnie jest częstym gościem pokazów lotniczych w Wielkiej Brytanii. W USA pozostają dwa samoloty tego typu zdolne do lotu, kolejne znajdują się w Dubaju (1) i Australii (2). Jedna maszyna znajduje się w magazynie w Wielkiej Brytanii.

Łącznie zbudowano 22 samoloty Edlgey Optica. Plany zakładały powstanie początkowo 200 egzemplarzy, a w kolejnych latach nawet i “tysięcy”. Pierwszy prototyp został zezłomowany, drugi nigdy nie wzbił się w powietrze i wykorzystywany był do testów na ziemi. W wyniku pożaru w 1987 roku zniszczonych zostało 10 maszyn a 2 rozbiły się. Jeden nieskończony egzemplarz znajduje się w Wielkiej Brytanii. Produkcję dwóch maszyn rozpoczęto, ale nigdy nie skończono.

Edgley Optica (fot. Bernie Condon)

Edgley Optica (fot. Bernie Condon)

Niespełnione marzenie

Idea samolotu Edgley Optica była całkiem ciekawa. Mały, lekki samolot idealny do zadań turystycznych i obserwacyjnych, produkowany masowo mógł być strzałem w dziesiątkę. Niestety stworzenie współcześnie samolotu w małej firmie od zera jest karkołomnym zadaniem. Bez wsparcia inwestorów i bazy w postaci klientów (i to nie tylko potencjalnych), tego typu projekty nie mają szans.

Edgley Optica (fot. Steve Fitzgerald)

Edgley Optica (fot. Steve Fitzgerald)

Dodatkowo rozwój bezzałogowych statków powietrznych sprawił, że pomysł sprzedania Optica wojsku, policji, albo innym służbom nie ma racji bytu.

Edgley Optica był niespełnionym marzeniem swojego konstruktora i chyba jednym z brzydszych samolotów jakie powstały. Często kojarzony jest z owadami, ze względu na swój charakterystyczny kokpit.

Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.