Katastrofa i koniec kariery

Lata 90. przebiegły pod znakiem stabilizacji w historii Concorda. Samoloty cały czas balansowały na granicy opłacalności, ale sytuacja finansowa była znacznie lepsza niż w pierwszych latach eksploatacji. Niestety 25 lipca 2000 roku dobra passa (albo raczej umiarkowany sukces) zakończyła się.

Tego dnia francuski Concorde, lot Air France 4590 rozbił się zaraz po starcie w miasteczku Gonesse pod Paryżem. W wyniku katastrofy zginęli wszyscy członkowie załogi i pasażerowie oraz 4 osoby na ziemi, łącznie 113 osób. Była to pierwsza i jedyna katastrofa samolotu tego typu.

Concorde (fot. Wikimedia Commons)

Concorde (fot. Wikimedia Commons)

W toku śledztwa uznano, że przyczyną wypadku była eksplozja opony rozerwanej po najechaniu na tytanowy fragment kadłuba, który odpadł od startującego wcześniej DC-10. Fragmenty opony uderzyły w zbiornik paliwa, przebijając go i doprowadzając do wycieku. Paliwo zapaliło się zapewne na skutek zwarcia w układzie elektrycznym lub od rozgrzanego powietrza wokół silników.

Maszyna leciała już za szybko, aby przerwać start, w związku z czym kapitan Christian Marty zdecydował się wystartować i natychmiast zawrócić na lotnisko. Niestety uszkodzenia były zbyt poważne i maszyna runęła na ziemię.

Concorde lot Air France 4590 chwilę po starcie

Concorde lot Air France 4590 chwilę po starcie

Po katastrofie uziemiono wszystkie Concordy i przygotowano plan modernizacji, mający na celu wzmocnienie konstrukcji. Dodano min. specjalne wzmocnienia w rejonie zbiorników paliwa, poprawiono elektrykę i wprowadzono lepsze opony (ilość incydentów w oponami przed katastrofą była bardzo duża). 17 lipca 2001 roku wznowiono loty.

Mimo wprowadzonych poprawek, wizerunek Concordów był bardzo zły. Mające ponad 20 lat samoloty, które nie przynosiły liniom lotniczym odpowiednich zysków były coraz większym ciężarem. Ostatecznie 10 kwietnia 2003 roku Air France i British Airways ogłosiły rezygnację z dalszego wykorzystywania samolotów. Jako powód przedstawiono małą ilość pasażerów po katastrofie w 2000 roku i atakach terrorystycznych 11 września 2001.

Concorde (fot. Spaceaero2/Wikimedia Commons)

Concorde (fot. Spaceaero2/Wikimedia Commons)

Ostatni komercyjny lot Concorda zakończył się 30 maja 2003 roku w Nowym Jorku. W kolejnych miesiącach miało miejsce jeszcze kilka lotów pożegnalnych, a po raz ostatni francuski Concorde znalazł się w powietrzu 27 czerwca. 24 października 2003 zakończono eksploatację brytyjskich Concordów.

Losy poszczególnych maszyn

Obecnie 18 Concordów znajduje się w różnych muzeach lub “przechowalniach”. Są to wszystkie zachowane maszyny. Jeden samolot został rozebrany w 1994 roku w związku z uszkodzeniami jakich doznał podczas służby, a następnie wycofania z lotów.

Concorde nr. 210 znajdujący się w Intrepid Sea-Air-Space Museum w Nowym Jorku (fot. Michał Banach)

Concorde nr. 210 znajdujący się w Intrepid Sea-Air-Space Museum w Nowym Jorku (fot. Michał Banach)

Numer Pierwszy lot Ostatni lot Ilość godzin w powietrzu Los
001 2 marca 1969 19 października 1973 812 Prototyp francuski. Wykonał 397 lotów w tym 249 naddźwiękowych. Obecnie znajduje się w muzeum w Le Bourget pod Paryżem.
002 9 kwietnia 1969 4 marca 1976 836  Prototyp brytyjski. Wykonał 438 lotów w tym 196 naddźwiękowych. Obecnie znajduje się w muzeum w Yeovilton w Wielkiej Brytanii.
101 17 grudnia 1971 20 sierpnia 1977 632 Brytyjski prototyp serii przedprodukcyjnej. Najszybszy Concorde w historii – 26 marca 1976 roku rozpędził się do prędkości 2,23 macha. Obecnie znajduje się w muzeum w Duxford w Wielkiej Brytanii.
102 10 stycznia 1973 20 maja 1976 656 Francuski prototyp serii przedprodukcyjnej. Po zakończeniu prób planowano jego złomowanie w 1988 roku, ostatecznie znalazł się w muzeum w Paryżu we Francji.
201 6 grudnia 1973 19 kwietnia 1985 909 Francuski egzemplarz testowy – nigdy nie latał rejsowo. Obecnie znajduje się w  Tuluzie we Francji.
202 13 grudnia 1974 24 grudnia 1981 1282 Brytyjski egzemplarz testowy – nigdy nie latał rejsowo. Wykorzystywany jako źródło części zamiennych, obecnie znajduje się w muzeum w Surrey w Wielkiej Brytanii.
203 31 stycznia 1975 25 lipca 2000 11989 Jedyny Concorde, który uległ katastrofie.
204 27 lutego 1975 31 października 2003 22260 Najstarszy egzemplarz seryjny. Obecnie znajduje się w muzeum w Manchesterze w Wielkiej Brytanii.
205 27 października 1975 12 czerwca 2003 17824 W 1998 roku wykonał lot dookoła świata w 41 godzin i 27 minut. Obecnie znajduje się w muzeum w Virginii w USA.
206 5 listopada 1975 12 sierpnia 2000 22768 Uziemiony i nie poddany modyfikacji po katastrofie lotu 4590 w 2000 roku. Obecnie znajduje się w muzeum w Szkocji.
207 6 marca 1976 24 czerwca 2003 14771 Obecnie znajduje się w muzeum w Niemczech.
208 18 maja 1976 15 sierpnia 2000 22296 Uziemiony i nie poddany modyfikacji po katastrofie lotu 4590 w 2000 roku. Obecnie znajduje się na lotnisku Heathrow w Wielkiej Brytanii.
209 9 lipca 1976 27 czerwca 2003 14332 Obecnie znajduje się w zakładach Airbusa w Tuluzie we Francji.
210 25 sierpnia 1976 10 listopada 2003 23397 Obecnie znajduje się w muzeum Intrepid Sea-Air-Space Museum w Nowym Jorku w USA.
211 10 lutego 1977 27 maja 1982 5814 Rozebrany w 1994 roku z powodu uszkodzeń konstrukcji spowodowanych w trakcie eksploatacji i podczas przechowywania w magazynie.
212 17 marca 1977 17 listopada 2003 23376 Obecnie znajduje się w muzeum na Barbadosie.
213 26 czerwca 1978 14 czerwca 2003 12974 Obecnie znajduje się w muzeum w Le Bourget we Francji.
214 21 kwietnia 1978 5 listopada 2003 16239 Obecnie w muzeum w Seattle w USA.
215 26 grudnia 1978 11 czerwca 2000 12421 Po wycofaniu przeznaczony na źródło części zamiennych. Obecnie kompletny w 60% znajduje się w magazynie w Paryżu.
216 20 kwietnia 1979 26 listopada 2003 18257 Ostatni Concorde, który znalazł się w powietrzu. Obecnie znajduje się w muzeum w Bristolu w Wielkiej Brytanii.

 

Wielkie marzenie

Concorde był jedynym seryjnie produkowanym i eksploatowanym naddźwiękowym samolotem pasażerskim. Niestety olbrzymie koszty eksploatacji sprawiły, że maszyna sprawiała więcej problemów niż pożytku. Można śmiało powiedzieć, że katastrofa z 2000 roku z jednej strony była tragedią, ale z drugiej wielką szansą dla linii lotniczych.

Zarówno British Airways jak i Air France potrzebowały pretekstu do wycofania tak nietypowych i mimo wszystko prestiżowych samolotów z eksploatacji. Po utracie wizerunku z powodu katastrofy powstał idealny pretekst do pozbycia się samolotów.

Concorde (fot. nieznany)

Concorde (fot. nieznany)

Współcześnie wielokrotnie słyszy się o pomysłach zbudowania nowych pasażerskich samolotów naddźwiękowych. Większość pomysłów jest jednak daleka od możliwości realizacji. Mimo to, we wrześniu 2015 roku zrodził się pomysł na przywrócenie do służby jednego Concorda.

Grupa Concorde Club po długich poszukiwaniach znalazła sponsora, gotowego zapłacić kilkaset milionów funtów, potrzebnych na wyremontowanie i zmodernizowanie jednej maszyny, a następnie na jej wprowadzenie do służby.

Concorde z prezydentem François Mitterrandem na pokładzie eskortowany przez francuskie myśliwce

Concorde z prezydentem François Mitterrandem na pokładzie eskortowany przez francuskie myśliwce

Według planów, samolot ma brać udział w pokazach lotniczych oraz ma być wykorzystywany w lotach charterowych i na specjalne zamówienie. Pamiętając koszty eksploatacji Concordów, jest mało prawdopodobne aby plany te zostały zrealizowane.

1 2
Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.