Reaktory atomowe nie przyjęły się jako napęd jednostek nawodnych. Powstało tylko kilka okrętów wojennych z takim napędem (nie licząc okrętów podwodnych), oraz pojedyncze jednostki cywilne (w większości należące jednak do państwowych firm). Najliczniejszymi, nie-wojskowymi statkami o napędzie nuklearnym są budowane w ZSRR, a później w Rosji lodołamacze typu Arktika i Tajmyr.

Geneza

Pierwszą jednostką pływającą, wyposażoną w napęd nuklearny był amerykański okręt podwodny USS Nautilius. Kilka lat po nim do służby wszedł pierwszy statek o napędzie nuklearnym – radziecki lodołamacz Lenin. Ostatecznie napęd nuklearny nie przyjął się jednak w jednostkach nawodnych, głównie z powodu kosztów budowy tego typu statków. Wyjątkiem są lodołamacze budowane w ZSRR i później w Rosji.

Pierwszy atomowy lodołamacz - Lenin

Pierwszy atomowy lodołamacz – Lenin

Na dalekiej północy Rosji, w rejonie koła podbiegunowego istnieje wiele miast i ośrodków przemysłowych, odpowiedzialnych za wydobycie znajdujących się w tym rejonie surowców. Wydobyte surowce muszą być następnie transportowane drogą morską do innych miast w celu dalszego przetworzenia. Niestety wody Oceany Arktycznego, zwłaszcza Morza Barentsa, Morza Karskiego i okolicznych dużych rzek, zwłaszcza w okresie zimowym w wielu miejscach skute są lodem. Aby utrzymać tamtejsze szlaki wodne, potrzebne są więc liczne lodołamacze, zdolne do eskortowania, często pojedynczych statków.

Niestety wadą tradycyjnych lodołamaczy, napędzanych zwykle silnikami diesla, jest bardzo duże zużycie paliwa. W trakcie jednego rejsu w rejonie koła podbiegunowego statki te musiały kilkukrotnie uzupełniać paliwo. Dochodziło nawet do sytuacji, kiedy nie było możliwości dostarczenia paliwa do takiego lodołamacza, przez co jednostka, wraz z eskortowanymi statkami musiała czekać, aż lód stopnieje. Rozwiązaniem tego problemu było zbudowanie lodołamacza wyposażonego w reaktor atomowy.

Pierwszy atomowy lodołamacz - Lenin

Pierwszy atomowy lodołamacz – Lenin

Napęd nuklearny nie tylko pozwala na wygenerowanie znacznie większej mocy, dzięki czemu taki statek mógł być cięższy, co ułatwiało przebijanie się przez grube warstwy lodu, ale również nie wymagał tak częstych dostaw paliwa – paliwo w reaktorach w normalnej eksploatacji wymienia się co kilkanaście, do kilkudziesięciu lat.

W 1959 roku do służby wprowadzono pierwszy atomowy lodołamacz – Lenin. Jednostka mimo problemów z bezpieczeństwem eksploatacji, okazała się bardzo przydatna. Potężna siłownia zapewniała osiągi pozwalające na kruszenie grubego lodu i prowadzenie długich rejsów. Zdobyte podczas wielu lat eksploatacji doświadczenie pozwoliło natomiast na zaprojektowanie kolejnych, znacznie większych i potężniejszych lodołamaczy. Wszystkie nowe jednostki obecnie należą do firmy ROSAtom i tworzą tzw. Atomflot.

Pierwsze statki o napędzie atomowym

Pierwszy atomowy lodołamacz - Lenin

Pierwszy atomowy lodołamacz – Lenin

Lodołamacze typu Arktika

Pierwszymi następcami lodołamacza Lenin była licząca 6 jednostek seria jednostek typu Arktika. Budowę pierwszego statku z serii rozpoczęto 3 lipca 1971 roku. Obecnie w eksploatacji pozostają 3 jednostki tego typu – Sowiecki Sojuz, Jamal i 50 Let Pobiedy. Trzy najstarsze lodołamacze – Artkika, Sibir i Rossija wycofano ze służby. Wszystkie statki tego typu zbudowano w Stoczni Bałtyckiej w Petersburgu.

Nazwa Położenie stępki Wodowanie Wejście do służby Los
Arktika 3 lipca 1971 roku 26 grudnia 1972 roku 25 kwietnia 1975 roku Wycofany z służby w 2008 roku, obecnie zacumowany w Murmańsku, czeka na złomowanie.
Sibir 26 lipca 1974 roku 23 lutego 1976 roku 28 grudnia 1977 roku Wycofany z służby w 1992 roku, obecnie zacumowany w Murmańsku, przygotowany do złomowania.
Rossija 20 luty 1981 roku 2 listopada 1983 roku 20 grudnia 1985 roku Wycofany z służby w 2013 roku, obecnie zacumowany w Murmańsku – przygotowywany do złomowania.
Sowiecki Sojuz 2 listopada 1983 roku 31 października 1986 roku 29 grudnia 1989 roku Wycofany z służby w 2010 roku, w sierpniu 2017 roku podjęto decyzję o złomowaniu.
Jamal 1986 rok 1989 rok Październik 1992 roku W służbie
50 Let Pobiedy 4 października 1989 roku 29 grudnia 1993 roku 23 marca 2007 roku W służbie

Rossija

Rossija

Lodołamacze typu Arktika mają 148 m długości, zanurzenie 11 m i wyporność 23 000 – 25 168 ton. Napęd stanowią dwa reaktory atomowe OK-900A o mocy 171 MW każdy, zasilające turbiny parowe. Prędkość maksymalna wynosi 20,6 węzła, autonomiczność około 7 miesięcy. Załoga liczy 189 osób. Każda z jednostek wyposażona jest w lądowisko dla helikopterów i hangar mieszczący jedną maszynę typu Mi-2, Mi-8 lub Ka-27. Statki posiadają podwójny kadłub – zewnętrzna warstwa ma grubość 48 mm, a wewnętrzna 25 mm. Wnętrze podzielono na 9 wodoszczelnych przedziałów. Lodołamacze typu Arktika mogą kruszyć lód grubości około 2,5 m.

Ze względu na czas trwania rejsów, jednostki wyposażono w liczne pomieszczenia socjalne, w tym dużą jadalnie, bibliotekę, salon rekreacyjny, salę szachową, kino na 100 miejsc, salę szkoleniową, basen i saunę. W toku eksploatacji lodołamacze wykorzystywano do prowadzenia konwojów i statków w rejonie koła podbiegunowego. Ze względu na swoją konstrukcję, często wykorzystywane są również jako statki transportowe i… turystyczne. Po odpowiednim zagospodarowaniu kabin, możliwe jest przewożenie 128 pasażerów.

Lodołamacze typu Arktika

Lodołamacze typu Arktika

Arktika

Pierwszym lodołamaczem serii był Arktika, wprowadzony do służby w 1975 roku. W 1977 roku Arktika dopłynęła na biegun północny. Przez krótki czas jednostka nosiła nazwę Leonid Breżniew, jednak w 1986 roku przywrócono jej oryginalną nazwę. W 2000 roku lodołamacz przez cały rok przebywał w morzu. W 2008 roku podjęto decyzję o wycofaniu statku z eksploatacji z powodu zużycia i nieopłacalności dalszych remontów – początkowo zakładano, że żywotność atomowych lodołamaczy będzie wynosić 25 lat.

Arktika

Arktika

Sibir

Sibir był jedynym lodołamaczem typu Arktika, który nie otrzymał charakterystycznego pomarańczowo-czarnego malowania. W 1993 roku jednostkę wycofano ze służby z powodu awarii silników. Uznano wówczas, że remont nie jest opłacalny. W grudniu 2014 roku oficjalnie podjęto decyzję o skreśleniu lodołamacza z listy jednostek Atomfloty. W listopadzie 2016 roku podjęto decyzję o złomowaniu wysłużonego statku. Prace rozpoczęto pod koniec 2017 roku.

Sibir

Sibir

Rossija

W 1990 roku lodołamacz Rossija zaczęto wykorzystywać również jako statek pasażerski. W okresie od marca do kwietnia 2012 roku i od lutego do kwietnia 2013 roku jednostka operowała w rejonie Zatoki Fińskiej, zapewniając połączenie z portem w Primorsku. W 2017 roku, po wycofaniu ze służby pięć lat wcześniej, rozpoczęto proces demontażu reaktorów, a tym samym przygotowania jednostki do złomowania.

Rossija

Rossija

Sowiecki Sojuz

Jako jeden z najmłodszych lodołamaczy typu Arktika, Sowiecki Sojuz początkowo wykorzystywano również do przewozu pasażerów. Następnie przez wiele lat wykorzystywano go jako jednostkę badawczą i eksperymentalną – testowano m.in. opłacalność wykorzystania znajdujących się na pokładzie reaktorów do zasilania w energię urządzeń portowych. W 2010 roku wycofano go z służby z zamiarem przebudowy na okręt dowodzenia Atomfloty. Ostatecznie w sierpniu 2017 roku uznano, że jest to nie opłacalne, a lodołamacz przeznaczono do złomowania.

Sowiecki Sojuz

Sowiecki Sojuz

Jamal

Jeden z dwóch lodołamaczy typu Arktika, który pozostaje w eksploatacji. Jednostka jest często wykorzystywana do prowadzenia ekspedycji naukowych oraz rejsów pasażerskich. W 1994 roku na dziobie lodołamacza namalowano wizerunek paszczy rekina.

50 Let Pobiedy

Najmłodszy z atomowych lodołamaczy typu Arktika. W 2013 roku po raz setny dotarł na biegun północny. Ze względu na swój wiek, lodołamacz pozostanie w eksploatacji jeszcze przez około 15 lat.

1 2
Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.

  • drotaru

    Wszystkie należy bezwzględnie zatopić !!! Ścierwo !!!

  • Wladimir

    Ostatnio dopiero dowiedziałem się jak działa lodołamacz – ma tak skonstruowany dziób i przednią część kadłuba, że niejako wślizguje się na lód i następnie go łamie siłą grawitacji, od góry. Sam pomysł jest niemiecki, a jak wiemy, Rosjanie uwielbiają udoskonalać pomysły Niemców 🙂

  • Filodendron

    wycofano go z służby

    Wycofano go ze służby.

Google+