Znaczna część kosmodromów z których wystrzeliwano w kosmos rakiety znajduje się na wybrzeżach ze względu przede wszystkim na bezpieczeństwo (na wypadek awarii rakiety). Takie ulokowanie tych obiektów niesie za sobą jednak brak możliwości pełnego kontrolowania startu rakiet. W związku z tym, w czasie trwania Zimnej Wojny, w wielu krajach zainteresowanych podbojem kosmosu, a zwłaszcza w Związku Radzieckim oraz w USA powstały liczne specjalistyczne okręty wyposażone w instrumenty komunikacyjne, których celem było wspieranie startów rakiet i pocisków balistycznych.

Głównym wyposażeniem tych okrętów były liczne anteny, urządzenia nadawcze i odbiorcze, które pozwalały na śledzenie wystrzeliwanych obiektów oraz na komunikację z nimi. Kolejnym zadaniem tych okrętów była komunikacja z umieszczonymi na orbitach satelitami, co w latach Zimnej Wojny nie było tak proste jak dzisiaj.

„Kosmonauta Jurij Gagarin” (fot. www.wikipedia.pl)

„Kosmonauta Jurij Gagarin” (fot. www.wikipedia.pl)

Najwięcej tego typu jednostek powstało w USA, gdzie zwodowano lub przebudowano do pełnienia roli statków komunikacyjnych ponad 25 takich jednostek (do tej liczby należy dodać olbrzymią ilość mniejszych jednostek wsparcia komunikacyjnego, które jednak nie były aż tak duże). W ZSRR powstało 12 takich jednostek (podobnie jak w USA do tej liczby należy dodać sporo mniejszych jednostek o ograniczonych możliwościach). Wiele z tych okrętów cechował bardzo nietypowy wygląd, związany z obecnością olbrzymich talerzy radarów.

Większość zbudowanych jednostek tego typu zakończyła swój żywot na początku lat 90-tych, wraz z upadkiem Związku Radzieckiego, oraz wiążącymi się z tym nowymi możliwościami komunikacyjnymi. Czy decyzja ta była słuszna, nie jest pewne. Głównym operatorem tych jednostek w ZSRR była Rosyjska Akademia Nauk. Kilka jednostek używała Marynarka Wojenna. Okręty te działały zarówno na Pacyfiku jak i Atlantyku.

"Kosmonauta Jurij Gagarin" - widok z boku. (fot. www.wikipedia.pl)

„Kosmonauta Jurij Gagarin” – widok z boku. (fot. www.wikipedia.pl)

Jednym z głównych zadań statków komunikacyjnych w Związku Radzieckim było wspieranie prób pocisków balistycznych poprzez śledzenie trajektorii lotu rakiet poza obszarem ZSRR. W przypadku wsparcia misji kosmicznych jednostki te zapewniały również stałą łączność z kosmonautami. Jednym z najsłynniejszych okrętów tego typu był „Kosmonauta Jurij Gagarin”, zwodowany w 1971 roku okręt w stoczni Bałtyckiej w Leningradzie, służył do 1991 roku kiedy to został wycofany ze służby i pocięty na złom.

Był to okręt flagowy Radzieckiej Floty Komunikacyjnej. Cechą charakterystyczną tej jednostki były dwie duże paraboliczne anteny średnicy 25 m. Ogólnie statek wyposażony był w 75 anten. Jednym z priorytetów podczas budowy tak tej jednostki, jak i wielu innych było odpowiednie przygotowanie statku do długich rejsów oceanicznych często w trudnych warunkach. W związku z tym bardzo ważne było zapewnienie dużego zasięgu – około 45 000 km, oraz autonomiczności – „Kosmonauta Jurij Gagarin” mógł przebywać na morzu aż 130 dni. Na wyposażeniu tego okrętu znajdował się również basen.

Basen na pokładzie okrętu "Kosmonauta Jurij Gagarin" (fot. www.englishrussia.com)

Basen na pokładzie okrętu „Kosmonauta Jurij Gagarin” (fot. www.englishrussia.com)

Na pokładzie znajdowało się 1250 pomieszczeń, w tym 86 laboratoriów. Załoga statku składała się z około 350 osób. Dwie największe anteny znajdowały się 15-25 metrów nad powierzchnią wody i wraz z podstawą ważyły nawet 1000 ton. Sam statek miał 230 metrów długości i 31 metrów szerokości, oraz zanurzenie 10 metrów. Napędzany był dwiema turbinami parowymi o mocy 19 000 KM, których moc przenoszona była na jedną śrubę. Okręt rozpędzał się do prędkości 17,7 węzła.

https://youtube.com/watch?v=Hw63PLRm1UE%3Fwmode%3Dtransparent

Wraz z upadkiem ZSRR, „Kosmonauta Jurij Gagarin” znalazł się na Morzu Czarnym, w związku z czym stał się własnością Ukrainy. Brak zapotrzebowania na tego typu jednostkę i wysokie koszty utrzymania, oraz przede wszystkim brak perspektyw na odsprzedanie okręty sprawiły, że został on szybko zezłomowany.

1 2 3
Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.

  • Dzięki za komentarz. Planuję nieco poprawić i powiększyć ten tekst uzupełniając go o bardziej szczegółowe opisy wszystkich jednostek. To jest mój najstarszy tekst, więc siłą rzeczy wymaga nieco poprawek 😉

  • ciekawy artykuł lecz oto po statku motorowym Kosmonauta Włodzimierz Комаров u was niedokładność w 1989 roku to był jego ostatni wyprawa rejs po kosmosie. a potem jego wyprzedziły do Leningrada.chciały wyposażyć w nowy urządzenia do hydrografia statku. dla pracy w Bałtyckim morzu. lecz brak finansowania i głęboka осадка- 9.8м doprowadziło do tego że w 1994 roku on utylizował w porcie Аланг Indu.jak i Kosmonauta Jurij Gagarin. i Akademik Sergij Королев w 1996 roku tenże los pojął i wszystkie małe statki które bazowały się do Ленинграде- 11 statków

Google+