W historii motoryzacji pojawiło się wiele samochodów, które wpłynęły na otaczający nas świat. Niektóre z nich swoją nowoczesnością przyćmiewały inne, albo niespotykanym designem wyprzedzały swoje czasy. Były też takie, które niby niczym się nie wyróżniały, nie były ani super nowoczesne, ani piękne, a mimo to wpisały się w historię wielu ludzi i zostaną zapamiętane na lata. Jednym z takich samochodów jest Fiat 126p, powstały w 1972 roku jako samochód „popularny”. Mało jest w Polsce osób, które nie pamiętałyby Malucha, albo nie słyszały o nim od swoich rodziców. Śmiało można powiedzieć, że Fiat 126p zmotoryzował Polskę.

Historia

Fiata 126 zaprezentowano po raz pierwszy w Turynie w październiku 1972 roku. Decyzję o produkcji tego samochodu w Polsce podjęto już rok wcześniej, zanim pojawił się on oficjalnie. 29 października 1971 roku podpisano z Włochami czwartą już umowę dotyczącą produkcji w Polsce samochodu marki Fiat. Stronami umowy były Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego Pol-Mot i Fiat Turyn. Umowa była bardzo korzystna dla Polski, ponieważ znaczną część opłaty licencyjnej zrealizowano poprzez produkcję zespołów napędowych dla produkowanych we Włoszech Fiatów 126.

Jeden z pierwszych Fiatów 126 w Polsce - 1973 (fot. wikipedia.pl)

Jeden z pierwszych Fiatów 126 w Polsce – 1973 (fot. wikipedia.pl)

Samochód ten miał być następcą kultowego modelu Fiat 500, który znacząco przyczynił się do zmotoryzowania włoskiego społeczeństwa. Fiat 126 wykorzystywał układ napędowy, jezdny i kierowniczy z Fiata 500. Malucha zaprezentowano w Polsce po raz pierwszy 9 listopada 1972 roku na Placu Defilad w Warszawie. Prezentacja polskiego wariantu oznaczonego Fiat 126p nastąpiła niespełna miesiąc po prezentacji włoskiego wariantu na Turin Auto Show.

Fiat 126 - 1972 (fot. autowp.ru)

Fiat 126 – 1972 (fot. autowp.ru)

Produkcję polskiej wersji Fiata 126 rozpoczęto w Fabryce Samochodów Małolitrażowych POLMO w Bielsku Białej, a później również w fabryce w Tychach. Zakłady te były jednymi z dwóch zajmujących się produkcją samochodów w Polsce w latach PRL obok Fabryki Samochodów Osobowych w Żeraniu. Odznaczały się one nowoczesnością i dużymi możliwościami produkcyjnymi jak na swoje czasy.

Oficjalna produkcja rozpoczęła się w Bielsku-Białej 6 czerwca 1973 roku, a w Tychach we wrześniu 1975 roku. Pierwsze egzemplarze powstawały jeszcze z części produkowanych we Włoszech. Oficjalnie, ze względów propagandowych datę rozpoczęcia produkcji ustalono na 22 lipca 1973 roku. Pierwsza seria wyprodukowana w Polsce liczyła 200 sztuk i trafiła do ograniczonej sprzedaży pod koniec lipca.

Transport Fiatów 126p (fot. autopodroze.pl)

Transport Fiatów 126p (fot. autopodroze.pl)

W porównaniu do Fiata 500, nowych samochód odznaczał się nowocześniejszym wyglądem oraz licznymi zmianami technicznymi. Poprawiono silnik, zwiększając jego pojemność do 593 cm3, moment obrotowy również wzrósł, wprowadzono lepszy układ hamulcowy oraz przeniesiono zbiornik paliwa do tyłu samochodu. Mimo tych ulepszeń Fiat 126p nie prezentował jednak zbyt dużego wzrostu możliwości w porównaniu do swojego poprzednika.

Produkcja

Początkowo cała produkcja odbywała się w zakładach w Bielsku Białej, jednakże bardzo szybko fabryka w Tychach zwiększyła swoje możliwości i docelowo stała się zakładem finalnym natomiast zakłady w Bielsku Białej dostarczały podzespoły do produkcji. Koszt inwestycji związanej z budową Fabryki Samochodów Małolitrażowych oszacowano na 22 miliardy złotych. Jak na czasy komunizmu była to olbrzymia suma.

Ilość wyprodukowanych samochodów szybko rosła, jednak było to cały czas za mało, aby zaspokoić zapotrzebowanie społeczeństwa. Warto również zwrócić uwagę na to, że pewna część produkcji była przeznaczona na eksport. Samochody te eksportowano nie tylko do państw bloku wschodniego. Sporo z nich trafiło również do Ameryki Środkowej i Południowej.

Fiaty 126p czekające na transport do salonów

Fiaty 126p czekające na transport do salonów

Produkcja samochodów Fiat 126p w Polsce w latach 1973-2000

Rok produkcji Produkcja
1973 1 500
1974 10 007
1975 31 527
1976 81 629
1977 145 014
1978 186 636
1979 205 064
1980 214 432
1981 149 497
1982 156 382
1983 185 548
1984 195 025
1985 196 989
1986 200 640
1987 180 310
1988 146 029
1989 149 760
1990 154 077
1991 117 507
1992 61 135
1993 69 549
1994 49 899
1995 54 947
1996 60 418
1997 47 392
1998 36 556
1999 28 444
2000 12 400
Łącznie 3 128 313

Według innych źródeł w Polsce powstało łącznie 3 318 674 egzemplarze Fiatów 126p.

Łącznie wyprodukowano 4 671 586 Fiatów 126 i 126p. Jak łatwo zauważyć, znaczna cześć produkcji pochodzi z Polski. W ramach spłaty zobowiązań licencyjnych, z Polski do Włoch miało trafić około 820 000 zespołów napędowych i 50 000 kompletnych samochodów. Eksport podzespołów trwał do maja 1979 roku. Również w tym roku podpisano porozumienie między Przedsiębiorstwem Handlu Zagranicznego POL-MOT a koncernem FIAT, które wiązało się z zakończeniem produkcji tego samochodu we Włoszech i przeniesieniem jej do Polski.

Łącznie wyeksportowano z Polski  897 316 Fiatów 126p. Głównymi odbiorcami Włochy, Jugosławia, RFN, Węgry, Francja oraz Kuba. Ponadto dostarczano je również do Chin, Wielkiej Brytanii, Czechosłowacji, Belgii, Bułgarii, Szwajcarii, Grecji, Austrii Danii, Chile, Nowej Zelandii, Australii, Egiptu oraz na Cypr. Niewielka partia około 2000 Fiatów 126p z Polski została zmodyfikowana w Austrii, poprzez zamontowanie mocniejszego silnika oraz ogrzewania postojowego.

Konstrukcja

Fiat 126p był małym, dwudrzwiowym samochodem typu fastback. Często określano go jako samochód turystyczny. Silnik znajdował się z tyłu, a z przodu znajdowała się przestrzeń ładunkowa. Miał napęd na tylną oś. Jego pierwsza wersja miała silnik o mocy 594 cm3, który później zmodyfikowano, dzięki czemu pojemność wzrosła do 652 cm3.

Ostatnia produkowana wersja wyposażona była w silnik o pojemności 703 cm3. Moc silnika wynosiła około 23-24 KM. Samochodem mogły się poruszać maksymalnie 4 osoby. Nie było to jednak zbyt komfortowe, ponieważ tylna kanapa była bardzo mała. Początkowo samochód nie miał lusterek bocznych.

Maluch podczas rajdu (fot. autopodroze.pl)

Maluch podczas rajdu (fot. autopodroze.pl)

1 2
Podziel się.

O autorze

Michał Banach

Gdybym miał spisać wszystkie swoje zainteresowania to nie starczyłoby mi życia. Głównie interesuję się historią, militariami i techniką a także fotografią, ale lista ta mogłaby być znacznie dłuższa. Skończyłem studia na kierunkach stosunki międzynarodowe oraz dziennikarstwo i komunikacja społeczna na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM.

Google+